{"id":117731,"date":"2018-02-02T09:30:40","date_gmt":"2018-02-02T05:30:40","guid":{"rendered":"https:\/\/unec.edu.az\/?p=117731"},"modified":"2018-02-02T17:34:03","modified_gmt":"2018-02-02T13:34:03","slug":"dilimizin-ana-kitabi","status":"publish","type":"post","link":"http:\/\/unec.edu.az\/az\/dilimizin-ana-kitabi\/","title":{"rendered":"UNEC-in professoru: &#8220;Dilimizin Ana Kitab\u0131&#8221;"},"content":{"rendered":"<h4><a href=\"https:\/\/unec.edu.az\/application\/uploads\/2015\/06\/tofiq_az1.jpg\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\"alignleft wp-image-17496 size-full\" title=\"left\" src=\"https:\/\/unec.edu.az\/application\/uploads\/2015\/06\/tofiq_az1.jpg\" alt=\"tofiq_az\" width=\"177\" height=\"236\" \/><\/a><span style=\"color: #000080;\"><strong><em><a style=\"color: #000080;\" href=\"http:\/\/www.sherg.az\/site\/id-42751\/Dilimizin_ana_kitab%C4%B1#.WnROEqhl_Dd\">&#8220;\u015e\u0259rq&#8221; q\u0259zeti<\/a><\/em><\/strong><\/span><\/h4>\n<h1 style=\"text-align: justify;\"><em>Az\u0259rbaycan dilinin orfoqrafiya qaydalar\u0131na \u0259saslanan m\u00fck\u0259mm\u0259l orfoqrafiya l\u00fc\u011f\u0259tl\u0259rinin yarad\u0131lmas\u0131 u\u011frunda m\u00fcbariz\u0259nin 250 ild\u0259n art\u0131q tarixi var. B\u00f6y\u00fck m\u00fct\u0259f\u0259kkir Mirz\u0259 F\u0259t\u0259li Axundzad\u0259nin ba\u015flad\u0131\u011f\u0131 bu i\u015fi sonralar \u00d6m\u0259r Faiq Nemanzad\u0259, C\u0259lil M\u0259mm\u0259dquluzad\u0259, M\u0259h\u0259mm\u0259d a\u011fa \u015eahtaxtl\u0131, Sultan M\u0259cid Q\u0259nizad\u0259, \u018fhm\u0259d b\u0259y A\u011fao\u011flu kimi v\u0259t\u0259np\u0259rv\u0259r ziyal\u0131lar\u0131m\u0131z\u0131n davam etdirm\u0259si tarixi h\u0259qiq\u0259tdir.<\/em><\/h1>\n<div style=\"text-align: justify;\">1926-c\u0131 ild\u0259 I T\u00fcrkoloji qurultayda orfoqrafiya m\u0259s\u0259l\u0259sin\u0259 d\u0259 x\u00fcsusi diqq\u0259t yetirilmi\u015f, sonralar o d\u00f6vr\u00fcn q\u0259zet v\u0259 jurnallar\u0131nda orfoqrafiya m\u0259s\u0259l\u0259si daim m\u00fczakir\u0259 obyektin\u0259 \u00e7evrilmi\u015fdi. &#8220;H\u0259r bir xalq\u0131n milliliyini, m\u0259n\u0259vi d\u0259y\u0259rl\u0259rini ya\u015fadan, inki\u015faf etdir\u0259n onun dilidir\u201d &#8211; dey\u0259n \u00fcmummilli lider Heyd\u0259r \u018fliyev m\u00fcst\u0259qillik ill\u0259rind\u0259 milli dilimizin qorunmas\u0131, inki\u015faf\u0131 \u00fc\u00e7\u00fcn d\u00f6vl\u0259t \u0259h\u0259miyy\u0259tli bir \u00e7ox m\u0259s\u0259l\u0259l\u0259ri h\u0259yata ke\u00e7irdi. \u00d6lk\u0259 prezidenti \u0130lham \u018fliyev \u00fcmummilli liderin milli dil siyas\u0259tini daha da ir\u0259li apard\u0131. Biri-birinin ard\u0131nca f\u0259rmanlar, s\u0259r\u0259ncamlar imzaland\u0131 yeni t\u0259rkibd\u0259. D\u00f6vl\u0259t dil komissiyas\u0131 yarad\u0131ld\u0131. D\u00f6vl\u0259t proqramlar\u0131 t\u0259sdiq olundu.<\/div>\n<div style=\"text-align: justify;\"><\/div>\n<div style=\"text-align: justify;\">Milli dil siyas\u0259tinin t\u0259rkib hiss\u0259si kimi T\u0259rc\u00fcm\u0259 M\u0259rk\u0259zi, Terminologiya komit\u0259si, Orfoqrafiya komissiyas\u0131 yarad\u0131ld\u0131. AMEA-n\u0131n N\u0259simi ad\u0131na Dil\u00e7ilik \u0130nstitutunun koordinatorlu\u011fu il\u0259 g\u00f6r\u00fcl\u0259n i\u015fl\u0259r geni\u015fl\u0259ndirildi. M\u00fcst\u0259qillik d\u00f6vr\u00fcnd\u0259 dilimizin orfoqrafiya l\u00fc\u011f\u0259ti iki d\u0259f\u0259; 2004 v\u0259 2013-c\u00fc ill\u0259rd\u0259 yenid\u0259n n\u0259\u015fr edildi. Bununla bel\u0259 bizim orfoqrafiyam\u0131zda probleml\u0259r h\u0259l\u0259 d\u0259 qalmaqdad\u0131r v\u0259 m\u00fct\u0259x\u0259ssisl\u0259r h\u0259y\u0259can t\u0259bili \u00e7almaqda m\u00f6vcud probleml\u0259rin h\u0259lli \u00fcz\u0259rind\u0259 ciddi \u015f\u0259kild\u0259 i\u015fl\u0259m\u0259kd\u0259dir. Bu bax\u0131mdan AMEA-n\u0131n N\u0259simi ad\u0131na Dil\u00e7ilik \u0130nstitutu orfoqrafiya l\u00fc\u011f\u0259tl\u0259rinin haz\u0131rlanmas\u0131nda m\u00fc\u0259yy\u0259n t\u0259cr\u00fcb\u0259y\u0259 malik olan elmi qurum kimi bu i\u015fl\u0259rd\u0259 f\u0259all\u0131q g\u00f6st\u0259rm\u0259kd\u0259dir.<\/div>\n<div style=\"text-align: justify;\"><\/div>\n<div style=\"text-align: justify;\">M\u00fct\u0259x\u0259ssisl\u0259r bu q\u0259na\u0259td\u0259dir ki, orfoqrafiya l\u00fc\u011f\u0259tl\u0259rinin t\u0259kmill\u0259\u015fdirilm\u0259si, m\u00fc\u0259yy\u0259n t\u0259l\u0259batla ba\u011fl\u0131 olur. M\u0259hz bu t\u0259l\u0259batlar \u0259sas\u0131nda orfoqrafiya l\u00fc\u011f\u0259tinin yenil\u0259\u015fm\u0259si z\u0259rur\u0259ti yaran\u0131r. Bu m\u0259nada 2013-c\u00fc ild\u0259 &#8220;Az\u0259rbaycan dilinin orfoqrafiya l\u00fc\u011f\u0259ti\u201d (alt\u0131nc\u0131 n\u0259\u015fr) &#8220;\u015e\u0259rq-Q\u0259rb\u201d N\u0259\u015friyyat Evi t\u0259r\u0259find\u0259n \u00e7ap edilm\u0259si d\u0259 bu t\u0259l\u0259bata uy\u011fun g\u00f6r\u00fcl\u0259n i\u015fl\u0259r s\u0131ras\u0131ndad\u0131r. El\u0259 buradaca qeyd ed\u0259k ki, \u0259n \u00e7ox t\u0259nqid olunan da m\u0259hz bu n\u0259\u015frdir.<\/div>\n<div style=\"text-align: justify;\"><\/div>\n<div style=\"text-align: justify;\">\u00d6t\u0259n ilin dekabr\u0131nda &#8220;Az\u0259rbaycan dilinin orfoqrafiya qaydalar\u0131\u201d layih\u0259si haz\u0131rlanaraq m\u00fczakir\u0259y\u0259 verilmi\u015fdir. \u00d6lk\u0259mizin iqtisadi, siyasi, sosial, m\u0259d\u0259ni, elmi h\u0259yat\u0131nda v\u0259 dig\u0259r sah\u0259l\u0259rd\u0259 ba\u015f ver\u0259n t\u0259r\u0259qqi, inki\u015faf dilimizin l\u00fc\u011f\u0259t t\u0259rkibin\u0259 d\u0259 t\u0259sirsiz qalm\u0131r.<\/div>\n<div style=\"text-align: justify;\"><\/div>\n<div style=\"text-align: justify;\">Bu m\u0259nada orfoqrafiya qaydalar\u0131n\u0131n t\u0259kmill\u0259\u015fdirilm\u0259si, sad\u0259l\u0259\u015fdirilm\u0259si dil\u00e7iliyimizin qar\u015f\u0131s\u0131nda duran \u0259sas v\u0259zif\u0259l\u0259rd\u0259ndir. T\u0259rc\u00fcm\u0259 M\u0259rk\u0259zinin direktoru, g\u00f6rk\u0259mli yaz\u0131\u00e7\u0131mi\u0131z Afaq M\u0259sudun t\u0259rtibat\u0131nda n\u0259\u015fr etdiyi &#8220;Az\u0259rbaycan dilinin i\u015fl\u0259k orfoqrafiya s\u00f6zl\u00fcy\u00fc\u201d, \u015f\u00fcbh\u0259siz ki, \u00f6z h\u0259cmin\u0259, tutumuna, s\u00f6zl\u0259rin say\u0131na g\u00f6r\u0259 f\u0259rql\u0259nir. B\u00fct\u00fcn ba\u015fqa l\u00fc\u011f\u0259tl\u0259r kimi, bu l\u00fc\u011f\u0259t d\u0259 m\u00fcasir d\u00f6vr\u00fcn dil m\u0259nz\u0259r\u0259sini \u0259sas\u0259n \u0259ks etdirir. Odur ki, l\u00fc\u011f\u0259tin t\u0259rtibi zaman\u0131 dilimizin b\u00fct\u00fcn \u00fcslublar\u0131, l\u00fc\u011f\u0259t t\u0259rkibi n\u0259z\u0259rd\u0259n ke\u00e7irilmi\u015f, i\u015fl\u0259nm\u0259 tezliyind\u0259n as\u0131l\u0131 olmayaraq, b\u00fct\u00fcn s\u00f6zl\u0259r, o c\u00fcml\u0259d\u0259n b\u00fct\u00fcn terminl\u0259r l\u00fc\u011f\u0259t\u0259 daxil edilmi\u015fdir. Bundan ba\u015fqa, Az\u0259rbaycan dilinin s\u00f6zyaratma modell\u0259rin\u0259 uy\u011fun olan b\u00fct\u00fcn s\u00f6zl\u0259r d\u0259 s\u00f6zl\u00fcy\u0259 sal\u0131nm\u0131\u015fd\u0131r. Bu bax\u0131mdan, s\u00f6zl\u00fcy\u00fcn \u0259hat\u0259 etdiyi leksik arsenal \u00f6z \u0259hat\u0259 dair\u0259sin\u0259 g\u00f6r\u0259 m\u00f6vcud orfoqrafiya l\u00fc\u011f\u0259tl\u0259rimizd\u0259n f\u0259rqlidir.<\/div>\n<div style=\"text-align: justify;\"><\/div>\n<div style=\"text-align: justify;\">Bu s\u00f6zl\u00fcy\u00fcn 2013 -c\u00fc ild\u0259 n\u0259\u015fr olunmu\u015f orfoqrafiya l\u00fc\u011f\u0259tind\u0259n f\u0259rqli c\u0259h\u0259tl\u0259ri \u00e7oxdur. L\u00fc\u011f\u0259t \u0259n yeni i\u015fl\u0259k s\u00f6zl\u0259rl\u0259 z\u0259nginl\u0259\u015fdirm\u0259k m\u0259qs\u0259di il\u0259 paralel olaraq m\u0259\u015fhur yaz\u0131\u00e7\u0131lar\u0131m\u0131z\u0131n \u0259s\u0259rl\u0259rind\u0259 i\u015fl\u0259dilm\u0259diyi \u00fc\u00e7\u00fcn unudulmu\u015f y\u00fczl\u0259rl\u0259 s\u00f6z yer alm\u0131\u015fd\u0131r. S\u00f6zl\u00fck yeni prinsip v\u0259 meyarlar \u00fczr\u0259 t\u0259rtib edilmi\u015fdir. Bel\u0259 ki, l\u00fc\u011f\u0259td\u0259 \u00f6z \u0259ksini tapm\u0131\u015f, multikultural, multikulturalizm, n\u0259m\u0259r, s\u0259rdab\u0259, \u015f\u00fcuralt\u0131, yay\u0131mlama, q\u0259ltan, qam\u00e7\u0131, g\u00fcnd\u00f6y\u0259n, abad\u00e7\u0131lar, nanotexnologiya, \u00f6yr\u0259nci, \u00f6zg\u00fcn, \u00f6z\u0259llik, \u00f6zg\u00fcr v\u0259 s. kimi s\u00f6zl\u0259r m\u00fcasir Az\u0259rbaycan dilind\u0259 populyarl\u0131\u011f\u0131 v\u0259 anla\u015f\u0131lan olmas\u0131 il\u0259 se\u00e7ilir. Dig\u0259r t\u0259r\u0259fd\u0259n, \u00fcmumi\u015fl\u0259k terminl\u0259rin h\u0259m xalq dilind\u0259n, h\u0259m d\u0259 di\u011f\u0259r dill\u0259rd\u0259n al\u0131nmas\u0131 s\u00f6zl\u00fcy\u00fcn m\u00fcsb\u0259t keyfiyy\u0259tl\u0259rind\u0259ndir. Bu s\u00f6zl\u00fcy\u0259 uzun m\u00fcdd\u0259t i\u015fl\u0259dilm\u0259diyi \u00fc\u00e7\u00fcn unudulmu\u015f s\u00f6zl\u0259rimiz d\u0259 daxil edilmi\u015fdir.<\/div>\n<div style=\"text-align: justify;\"><\/div>\n<div style=\"text-align: justify;\">Bu m\u0259nada, Az\u0259rbaycan dilinin daxili qayda-qanunlar\u0131 imkan verir ki, dilimizd\u0259 ill\u0259r uzunu i\u015fl\u0259n\u0259n b\u0259zi al\u0131nma s\u00f6zl\u0259rin qar\u015f\u0131l\u0131\u011f\u0131 yarad\u0131ls\u0131n v\u0259 bu d\u0259yi\u015fiklik m\u00fcmk\u00fcn d\u0259r\u0259c\u0259d\u0259 anla\u015f\u0131lan olsun. Yeni yarad\u0131lan h\u0259min s\u00f6zl\u0259rin xalq t\u0259r\u0259find\u0259n q\u0259bul olunmas\u0131 faktoru da \u00f6n\u0259 \u00e7\u0259kilm\u0259lidir. Ke\u00e7mi\u015f t\u0259cr\u00fcb\u0259d\u0259n b\u0259llidir ki, s\u00fcni \u015f\u0259kild\u0259 yarad\u0131lan s\u00f6zl\u0259r (purizm c\u0259r\u0259yan\u0131 n\u0259z\u0259rd\u0259 tutulur) b\u0259zi hallarda ya ri\u015fx\u0259nd\u0259 s\u0259b\u0259b olur, ya da \u00fcmumiyy\u0259tl\u0259 b\u0259zi orfoqrafiya l\u00fc\u011f\u0259tl\u0259rind\u0259 \u00f6z \u0259ksini tapsa da, q\u0259bul olunmur, onlardan ist\u0259r elmi dair\u0259l\u0259rd\u0259, ist\u0259rs\u0259 d\u0259 m\u0259i\u015f\u0259td\u0259 istifad\u0259 edilmir v\u0259 onlar &#8220;laz\u0131ms\u0131z s\u00f6z\u201d qala\u011f\u0131na \u00e7evrilirl\u0259r. Bu s\u0259b\u0259bd\u0259n d\u0259 yeni s\u00f6zl\u0259rin yarad\u0131lmas\u0131na diqq\u0259tl\u0259 yana\u015fmaq laz\u0131md\u0131r. \u00c7\u00fcnki b\u0259zi s\u00f6zl\u0259rin (al\u0131nma s\u00f6zl\u0259r n\u0259z\u0259rd\u0259 tutulur) yeni yaranm\u0131\u015f variantlar\u0131 bir \u00e7ox hallarda dilin qayda-qanunlar\u0131 g\u00f6zl\u0259nilm\u0259d\u0259n, b\u0259z\u0259n d\u0259 h\u0259r hans\u0131 bir alimin \u015f\u0259xsi fikirl\u0259rin\u0259 istinad\u0259n m\u00fczakir\u0259y\u0259 verilir ki, bu da xalq\u0131n \u0259ks\u0259r n\u00fcmay\u0259nd\u0259l\u0259ri aras\u0131nda yersiz ajiotaja s\u0259b\u0259b olur. \u00dcmumilikd\u0259 is\u0259 vacib olmad\u0131\u011f\u0131 halda dild\u0259 ist\u0259r yeni s\u00f6zl\u0259rin yarad\u0131lmas\u0131, ist\u0259rs\u0259 d\u0259 onlar\u0131n orfoqrafiyas\u0131n\u0131n tez-tez d\u0259yi\u015fdirilm\u0259si prosesi arzuolunmazd\u0131r. \u00c7\u00fcnki bu, kobud des\u0259k, &#8220;a\u011fr\u0131l\u0131\u201d prosesdir v\u0259 \u00e7ox zaman m\u00fcsb\u0259t n\u0259tic\u0259 vermir.<\/div>\n<div style=\"text-align: justify;\"><\/div>\n<div style=\"text-align: justify;\">Ham\u0131ya m\u0259lumdur ki, \u0130KT-nin, elm v\u0259 texnikan\u0131n daim inki\u015fafda olmas\u0131 il\u0259 \u0259laq\u0259dar yeni termin v\u0259 s\u00f6zl\u0259r yaran\u0131r v\u0259 onlar daha \u00e7ox beyn\u0259lmil\u0259l s\u0259ciyy\u0259 da\u015f\u0131y\u0131r. H\u0259min s\u00f6zl\u0259r d\u00fcnyan\u0131n \u0259ks\u0259r xalqlar\u0131 t\u0259r\u0259find\u0259n q\u0259bul edilir v\u0259 anla\u015fma c\u0259h\u0259td\u0259n h\u0259rc-m\u0259rclik yaratm\u0131r. Bu q\u0259bild\u0259n olan s\u00f6zl\u0259rin h\u0259r hans\u0131 bir dild\u0259 qar\u015f\u0131l\u0131\u011f\u0131n\u0131n yarad\u0131lmas\u0131 \u00e7\u0259tin v\u0259 uzun s\u00fcr\u0259n prosesdir ki, bunun n\u0259tic\u0259sini \u00f6nc\u0259d\u0259n g\u00f6rm\u0259k qeyri-m\u00fcmk\u00fcnd\u00fcr. T\u0259krar\u0259n qeyd etm\u0259k yerin\u0259 d\u00fc\u015f\u0259r ki, yeni yarad\u0131lan s\u00f6zl\u0259rin xalq t\u0259r\u0259find\u0259n q\u0259bul edilm\u0259sin\u0259 d\u0259 ciddi yana\u015f\u0131lmal\u0131d\u0131r. \u00c7\u00fcnki dilin \u0259sas da\u015f\u0131y\u0131c\u0131s\u0131 xalqd\u0131r v\u0259 onun fikirl\u0259ri \u0259sasd\u0131r.<\/div>\n<div style=\"text-align: justify;\"><\/div>\n<div style=\"text-align: justify;\">Bu l\u00fc\u011f\u0259t\u0259 daxil edilmi\u015f s\u00f6zl\u0259rin bir \u00e7oxu oxucular \u00fc\u00e7\u00fcn anla\u015f\u0131lmaz v\u0259 ya m\u00fcbahis\u0259li g\u00f6r\u00fcn\u0259 bil\u0259r. &#8220;Az\u0259rbaycan dilinin i\u015fl\u0259k orfoqrafiya s\u00f6zl\u00fcy\u00fc\u201dnd\u0259 dilimizd\u0259 i\u015fl\u0259n\u0259n b\u0259zi botanika terminl\u0259rinin sad\u0259 variantlar\u0131n\u0131n da \u00f6z \u0259ksini tapmas\u0131 yax\u015f\u0131 olard\u0131. \u00c7\u00fcnki onlar\u0131n bir \u00e7oxu rus dilind\u0259n h\u0259rfi t\u0259rc\u00fcm\u0259 edildiyind\u0259n ilkin m\u0259nalar\u0131 &#8220;itib-batm\u0131\u015fd\u0131r\u201d. \u00c7ox zaman \u015fiv\u0259l\u0259rd\u0259 i\u015fl\u0259n\u0259n v\u0259 \u0259ks\u0259riyy\u0259t t\u0259r\u0259find\u0259n ba\u015fa d\u00fc\u015f\u00fclm\u0259y\u0259n badamcan (c\u0131r \u0259rik), ba\u011f\u0131rdaqlamaq (m\u0259nas\u0131n\u0131 tapa bilm\u0259dik), d\u00fcg\u00fcrd (par\u00e7a), dal\u0131-dal\u0131 v\u0259 s. s\u00f6zl\u0259rin orfoqrafiya l\u00fc\u011f\u0259tind\u0259 \u0259ks olunmas\u0131, eyni m\u0259naya malik h\u0259m musiqip\u0259r\u0259st, h\u0259m d\u0259 musiqisev\u0259r v\u0259 ya bu s\u00f6zl\u0259rin &#8220;lik\u201d \u015f\u0259kil\u00e7isi art\u0131rmaqla verilm\u0259si, yaxud \u015f\u00fcy\u00fcm, \u00f6vr\u0259 (s\u0259pki), \u00f6y\u0259c (yetkin qoyun), \u00f6k\u00e7\u0259 (\u00e7\u0259km\u0259 daban\u0131), na\u00e7aq (nasaz), nacaq (ki\u00e7ik balta) v\u0259 s. s\u00f6zl\u0259rd\u0259 d\u0259 anla\u015f\u0131lm\u0131r. Dilimiz\u0259 m\u0259xsus olmayan s\u00f6z\u00f6n\u00fc \u015f\u0259kil\u00e7il\u0259rin \u00e7oxlu\u011fu: nasaz, natamam, nat\u0259miz, nab\u0259l\u0259d, nab\u0259l\u0259dlik, nadinc, nad\u00fcr\u00fcst, na\u0259lac v\u0259 s. kimi s\u00f6zl\u0259r d\u0259 bu q\u0259bild\u0259ndir.<\/div>\n<div style=\"text-align: justify;\"><\/div>\n<div style=\"text-align: justify;\">\u00dcmumiyy\u0259tl\u0259, \u0259d\u0259bi normativliy\u0259 \u0259saslanmayan dialektizm v\u0259 arxaizml\u0259rin orfoqrafiya l\u00fc\u011f\u0259tl\u0259rind\u0259 yer almas\u0131 yolverilm\u0259zdir. Halbuki haqq\u0131nda dan\u0131\u015fd\u0131\u011f\u0131m\u0131z orfoqrafiya s\u00f6zl\u00fcy\u00fcnd\u0259 kifay\u0259t q\u0259d\u0259r dialektizm v\u0259 arxaizml\u0259r\u0259 yer verilir.<\/div>\n<div style=\"text-align: justify;\"><\/div>\n<div style=\"text-align: justify;\">\u015e\u00fcbh\u0259siz ki, &#8220;Az\u0259rbaycan dilinin i\u015fl\u0259k orfoqrafiya s\u00f6zl\u00fcy\u00fc\u201dn\u00fcn \u0259rs\u0259y\u0259 g\u0259lm\u0259si \u00fc\u00e7\u00fcn b\u00f6y\u00fck \u0259m\u0259k s\u0259rf edilmi\u015f, elmi ara\u015fd\u0131rmalar apar\u0131lm\u0131\u015fd\u0131r. Ancaq bununla bel\u0259 bir h\u0259qiq\u0259ti xat\u0131rlatmaq ist\u0259rdik ki, \u00f6lk\u0259mizd\u0259 AMEA-n\u0131n N\u0259simi ad\u0131na Dil\u00e7ilik \u0130nstitutuna (kifay\u0259t q\u0259d\u0259r n\u00fcfuzlu aliml\u0259rin, dil\u00e7il\u0259rin topla\u015fd\u0131\u011f\u0131 elm m\u0259b\u0259din\u0259), AMEA-n\u0131n Orfoqrafiya Komissiyas\u0131na (m\u0259\u015fhur dil\u00e7il\u0259rin, \u00f6lk\u0259d\u0259 v\u0259 d\u00fcnyada tan\u0131nm\u0131\u015f aliml\u0259rin \u00fczv oldu\u011fu D\u00f6vl\u0259t Komissiyas\u0131na) bu i\u015fl\u0259ri y\u00fcks\u0259k v\u0259 pe\u015f\u0259kar s\u0259viyy\u0259d\u0259 h\u0259yata ke\u00e7irm\u0259k \u00fc\u00e7\u00fcn d\u00f6vl\u0259t t\u0259r\u0259find\u0259n m\u0259sul v\u0259 \u015f\u0259r\u0259fli v\u0259zif\u0259 verilib. Art\u0131q ictimaiyy\u0259t\u0259 yuxar\u0131da qeyd edil\u0259n qurumlar t\u0259r\u0259find\u0259n &#8220;Az\u0259rbaycan dilinin orfoqrafiya qaydalar\u0131\u201d lahiy\u0259si t\u0259qdim olunub. M\u00fczakir\u0259l\u0259r, debatlar ke\u00e7irilir, K\u0130V-d\u0259 q\u0131z\u011f\u0131n m\u00fcbahis\u0259l\u0259r davam edir. \u00c7ox k\u0259skin t\u0259nqidi fikirl\u0259r s\u0259sl\u0259nir.<\/div>\n<div style=\"text-align: justify;\"><\/div>\n<div style=\"text-align: justify;\">D\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcr\u00fck ki, g\u00f6rk\u0259mli yaz\u0131\u00e7\u0131m\u0131z, T\u0259rc\u00fcm\u0259 M\u0259rk\u0259zinin direktoru Afaq M\u0259sudun t\u0259rtib\u00e7iliyi il\u0259 araya-\u0259rs\u0259y\u0259 g\u0259l\u0259n &#8220;Az\u0259rbaycan dilinin i\u015fl\u0259k orfoqrafiya s\u00f6zl\u00fcy\u00fc\u201d d\u0259 arxaik s\u00f6zl\u0259rd\u0259n dialekt v\u0259 \u015fiv\u0259l\u0259r\u0259d\u0259n g\u0259l\u0259n anla\u015f\u0131lmayan ifad\u0259l\u0259rd\u0259n t\u0259mizl\u0259n\u0259c\u0259k. Afaq xan\u0131m\u0131n \u00f6z\u00fcn\u00fcn d\u0259 ifad\u0259 etdiyi kimi, &#8220;\u0130lkin m\u0259rh\u0259l\u0259d\u0259 qar\u015f\u0131da duran v\u0259zif\u0259 kitab\u0131n art\u0131q s\u00f6z y\u00fck\u00fcnd\u0259n t\u0259mizl\u0259nm\u0259sidir\u201d. Yeni prinsip v\u0259 meyarlar \u0259sas\u0131nda t\u0259rtib olunmu\u015f s\u00f6zl\u00fcy\u00fcn g\u0259l\u0259c\u0259k n\u0259\u015frl\u0259rd\u0259 daha da t\u0259kmill\u0259\u015f\u0259c\u0259yin\u0259 \u0259minik.<\/div>\n<div style=\"text-align: justify;\"><\/div>\n<div style=\"text-align: justify;\"><strong><span style=\"color: #000080;\"><em><a style=\"color: #000080;\" href=\"https:\/\/unec.edu.az\/fil-e-d-ebdulhesenli-tofiq-ebduleziz-oglu\/\">Tofiq \u018fbd\u00fclh\u0259s\u0259nli<\/a><\/em><\/span>,<\/strong><\/div>\n<div style=\"text-align: justify;\"><em><strong>UNEC-in professoru, \u018fm\u0259kdar M\u0259d\u0259niyy\u0259t \u0130\u015f\u00e7isi<\/strong><\/em><\/div>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>&#8220;\u015e\u0259rq&#8221; q\u0259zeti Az\u0259rbaycan dilinin orfoqrafiya qaydalar\u0131na \u0259saslanan m\u00fck\u0259mm\u0259l orfoqrafiya l\u00fc\u011f\u0259tl\u0259rinin yarad\u0131lmas\u0131 u\u011frunda m\u00fcbariz\u0259nin 250 ild\u0259n art\u0131q tarixi var. B\u00f6y\u00fck m\u00fct\u0259f\u0259kkir Mirz\u0259 F\u0259t\u0259li Axundzad\u0259nin ba\u015flad\u0131\u011f\u0131 bu i\u015fi sonralar \u00d6m\u0259r Faiq Nemanzad\u0259, C\u0259lil M\u0259mm\u0259dquluzad\u0259, M\u0259h\u0259mm\u0259d a\u011fa \u015eahtaxtl\u0131, Sultan M\u0259cid Q\u0259nizad\u0259, \u018fhm\u0259d b\u0259y A\u011fao\u011flu kimi v\u0259t\u0259np\u0259rv\u0259r ziyal\u0131lar\u0131m\u0131z\u0131n davam etdirm\u0259si tarixi h\u0259qiq\u0259tdir. 1926-c\u0131 ild\u0259 I T\u00fcrkoloji qurultayda orfoqrafiya m\u0259s\u0259l\u0259sin\u0259 [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":7,"featured_media":117732,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[3],"tags":[3752],"class_list":["post-117731","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-xeberler","tag-tofiq-ebdulhesenli"],"_links":{"self":[{"href":"http:\/\/unec.edu.az\/az\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/117731","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"http:\/\/unec.edu.az\/az\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"http:\/\/unec.edu.az\/az\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"http:\/\/unec.edu.az\/az\/wp-json\/wp\/v2\/users\/7"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"http:\/\/unec.edu.az\/az\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=117731"}],"version-history":[{"count":4,"href":"http:\/\/unec.edu.az\/az\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/117731\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":117765,"href":"http:\/\/unec.edu.az\/az\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/117731\/revisions\/117765"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"http:\/\/unec.edu.az\/az\/wp-json\/wp\/v2\/media\/117732"}],"wp:attachment":[{"href":"http:\/\/unec.edu.az\/az\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=117731"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"http:\/\/unec.edu.az\/az\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=117731"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"http:\/\/unec.edu.az\/az\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=117731"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}