{"id":122785,"date":"2018-04-10T09:59:53","date_gmt":"2018-04-10T05:59:53","guid":{"rendered":"https:\/\/unec.edu.az\/?p=122785"},"modified":"2018-04-10T10:03:10","modified_gmt":"2018-04-10T06:03:10","slug":"milli-statistika-sisteminin-qlobal-qiymetlendirilmesinin-neticeleri","status":"publish","type":"post","link":"http:\/\/unec.edu.az\/az\/milli-statistika-sisteminin-qlobal-qiymetlendirilmesinin-neticeleri\/","title":{"rendered":"Milli Statistika Sisteminin Qlobal Qiym\u0259tl\u0259ndirilm\u0259sinin n\u0259tic\u0259l\u0259ri"},"content":{"rendered":"<h4 style=\"text-align: justify;\"><a href=\"https:\/\/unec.edu.az\/application\/uploads\/2018\/04\/Yaqubov-Sakit-2.jpg\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\"alignleft wp-image-122789 \" title=\"left\" src=\"https:\/\/unec.edu.az\/application\/uploads\/2018\/04\/Yaqubov-Sakit-2-300x200.jpg\" alt=\"Yaqubov Sakit (2)\" width=\"267\" height=\"178\" srcset=\"http:\/\/unec.edu.az\/application\/uploads\/2018\/04\/Yaqubov-Sakit-2-300x200.jpg 300w, http:\/\/unec.edu.az\/application\/uploads\/2018\/04\/Yaqubov-Sakit-2.jpg 800w\" sizes=\"auto, (max-width: 267px) 100vw, 267px\" \/><\/a><span style=\"color: #000080;\"><em><strong><a style=\"color: #000080;\" href=\"http:\/\/www.xalqqazeti.com\/az\/news\/economy\/99827\">&#8220;Xalq q\u0259zeti&#8221;<\/a><\/strong><\/em><\/span><\/h4>\n<p style=\"text-align: justify;\"><em><strong>M\u0259lum oldu\u011fu kimi, obyektiv, h\u0259qiqi v\u0259 etibarl\u0131 statistik m\u0259lumatlar demokratik c\u0259miyy\u0259tin qurulmas\u0131 v\u0259 inki\u015faf\u0131, r\u0259qab\u0259tli bazar iqtisadiyyat\u0131 m\u00fchitinin formala\u015fd\u0131r\u0131lmas\u0131, \u0259halinin h\u0259yat s\u0259viyy\u0259sinin y\u00fcks\u0259ldilm\u0259si bax\u0131m\u0131ndan strateji q\u0259rarlar\u0131n q\u0259bulunda m\u00fch\u00fcm rol oynay\u0131r. Statistika iqtisadiyyatda v\u0259 c\u0259miyy\u0259tin sosial h\u0259yat\u0131nda ba\u015f ver\u0259n k\u00fctl\u0259vi hadis\u0259 v\u0259 prosesl\u0259ri \u00f6yr\u0259nir, real v\u0259ziyy\u0259tin qiym\u0259tl\u0259ndirilm\u0259si v\u0259 daha yax\u015f\u0131 planla\u015fd\u0131r\u0131lmas\u0131 \u00fc\u00e7\u00fcn idar\u0259etm\u0259 al\u0259tl\u0259rind\u0259n biri hesab edilir.<\/strong><\/em><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">M\u00fcasir d\u00f6vrd\u0259, x\u00fcsusil\u0259 \u00f6t\u0259n ill\u0259rl\u0259 m\u00fcqayis\u0259d\u0259 daha intensiv \u015f\u0259kild\u0259 davam ed\u0259n qloballa\u015fman\u0131n v\u0259 \u00f6lk\u0259l\u0259raras\u0131 siyasi-iqtisadi \u0259m\u0259kda\u015fl\u0131\u011f\u0131n, r\u0259qab\u0259tin haz\u0131rki m\u0259rh\u0259l\u0259sind\u0259 \u0259n yeni statistik metod v\u0259 \u00fcsullar\u0131n, konsepsiya v\u0259 t\u0259snifatlar\u0131n \u0259sas\u0131nda etibarl\u0131, m\u00fcnt\u0259z\u0259m v\u0259 ard\u0131c\u0131l \u015f\u0259kild\u0259 m\u0259lumatlar\u0131n haz\u0131rlanmas\u0131 h\u0259m milli, h\u0259m d\u0259 beyn\u0259lxalq s\u0259viyy\u0259d\u0259 resurslar\u0131n d\u00fczg\u00fcn m\u00fc\u0259yy\u0259nl\u0259\u015fdirilm\u0259sini v\u0259 s\u0259m\u0259r\u0259li idar\u0259 olunmas\u0131n\u0131 t\u0259l\u0259b edir. Bu bax\u0131mdan m\u00f6vcud v\u0259ziyy\u0259tin, x\u00fcsusil\u0259 statistika sisteminin idar\u0259 olunmas\u0131 \u00fc\u00e7\u00fcn t\u0259tbiq olunan h\u00fcquqi v\u0259 institusional al\u0259tl\u0259rin qiym\u0259tl\u0259ndirilm\u0259si, statistik m\u0259lumatlar\u0131n toplanmas\u0131, emal\u0131 v\u0259 yay\u0131lmas\u0131nda istifad\u0259 edil\u0259n metod v\u0259 prosedurlar\u0131n beyn\u0259lxalq standartlara uy\u011funluq s\u0259viyy\u0259sinin \u00f6l\u00e7\u00fclm\u0259si \u00fc\u00e7\u00fcn m\u00fcxt\u0259lif vasit\u0259l\u0259rd\u0259n istifad\u0259 edilir. Prioritet m\u0259s\u0259l\u0259l\u0259rin vaxt\u0131nda v\u0259 m\u0259qs\u0259dy\u00f6nl\u00fc \u015f\u0259kild\u0259 h\u0259ll edilm\u0259si, milli statistika sisteminin s\u0259m\u0259r\u0259li v\u0259 dayan\u0131ql\u0131 f\u0259aliyy\u0259tinin t\u0259min edilm\u0259si \u00fc\u00e7\u00fcn t\u0259tbiq edil\u0259n bel\u0259 vasit\u0259l\u0259rd\u0259n biri d\u0259 statistika sisteminin xarici ekspertl\u0259r t\u0259r\u0259find\u0259n h\u0259yata ke\u00e7iril\u0259n qlobal qiym\u0259tl\u0259ndirilm\u0259sidir. Az\u0259rbaycan Respublikas\u0131 D\u00f6vl\u0259t Statistika Komit\u0259sinin bu imkandan y\u00fcks\u0259k s\u0259viyy\u0259d\u0259 yararlanmas\u0131 t\u0259qdir\u0259layiqdir.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Avropa \u0130ttifaq\u0131n\u0131n Statistika B\u00fcrosunun (Avrostat) t\u0259\u015fkilat\u00e7\u0131l\u0131\u011f\u0131 il\u0259 h\u0259yata ke\u00e7irilmi\u015f qlobal qiym\u0259tl\u0259ndirm\u0259 D\u00f6vl\u0259t Statistika Komit\u0259sinin t\u0259\u015f\u0259bb\u00fcs\u00fc v\u0259 r\u0259smi m\u00fcraci\u0259ti \u0259sas\u0131nda apar\u0131lm\u0131\u015fd\u0131r. Qlobal qiym\u0259tl\u0259ndirm\u0259d\u0259 ba\u015f ekspert qismind\u0259 \u0130rlandiya Statistika \u0130dar\u0259sinin ke\u00e7mi\u015f r\u0259hb\u0259ri Gerard O\u2019Hanlon, ekspertl\u0259r qismind\u0259 is\u0259 Avrostat\u0131n b\u00f6lm\u0259 r\u0259hb\u0259ri Klaudia Junker, BMT-nin Avropa \u0130qtisadi Komissiyas\u0131n\u0131n \u0259m\u0259kda\u015f\u0131 Carsten Boldsen, Litva Statistika B\u00fcrosunun \u0259m\u0259kda\u015f\u0131 Bronislava Kaminskiene, Avropa Azad Ticar\u0259t Assosiasiyas\u0131n\u0131n \u0259m\u0259kda\u015f\u0131 Vera Hermann, eyni zamanda, m\u00fc\u015fahid\u0259\u00e7i qismind\u0259 Belarus Respublikas\u0131n\u0131n D\u00f6vl\u0259t Statistika Komit\u0259si s\u0259drinin birinci m\u00fcavini \u0130rina Kanqro v\u0259 Moldova Milli Statistika B\u00fcrosunun ba\u015f direktor m\u00fcavini Yuri Mocanu i\u015ftirak etmi\u015fl\u0259r. Qiym\u0259tl\u0259ndirm\u0259nin n\u0259tic\u0259l\u0259ri 2016-c\u0131 ilin 12-16 sentyabr v\u0259 2017-ci ilin 6-9 fevral tarixl\u0259rind\u0259 ekspertl\u0259rin Bak\u0131ya s\u0259f\u0259rl\u0259ri d\u00f6vr\u00fcnd\u0259 apar\u0131lm\u0131\u015f h\u0259rt\u0259r\u0259fli qiym\u0259tl\u0259ndirm\u0259l\u0259rin\u0259 \u0259saslan\u0131r. Yekun hesabat Avrostat\u0131n veb s\u0259hif\u0259sind\u0259 yerl\u0259\u015fdirilm\u0259kl\u0259 ictimaiyy\u0259t\u0259 a\u00e7\u0131qlanm\u0131\u015fd\u0131r.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Hesabatla tan\u0131\u015f olduqdan sonra Statistika \u015euras\u0131n\u0131n \u00fczv\u00fc v\u0259 bu sah\u0259d\u0259 \u00e7oxillik t\u0259cr\u00fcb\u0259si olan bir \u015f\u0259xs kimi, Az\u0259rbaycan\u0131n milli statistika sisteminin m\u00fcst\u0259qillik ill\u0259rind\u0259, x\u00fcsusil\u0259 son ill\u0259rd\u0259 n\u0259 q\u0259d\u0259r b\u00f6y\u00fck bir inki\u015faf yolu ke\u00e7diyin\u0259 bir daha \u0259min oldum. \u00d6lk\u0259mizin r\u0259smi statistika sistemi, iqtisadiyyat\u0131n ayr\u0131-ayr\u0131 sah\u0259l\u0259ri \u00fczr\u0259 statistikan\u0131n t\u0259\u015fkili, m\u0259lumatlar\u0131n haz\u0131rlanmas\u0131 \u00fc\u00e7\u00fcn t\u0259tbiq olunan statistik metodologiyalar, d\u00f6vl\u0259t statistika orqanlar\u0131n\u0131n respondentl\u0259r\u0259 v\u0259 istifad\u0259\u00e7il\u0259r\u0259 m\u00fcnasib\u0259td\u0259 i\u015f prinsipi il\u0259 ba\u011fl\u0131 ekspertl\u0259rin bildirdikl\u0259ri y\u00fcks\u0259k fikirl\u0259r b\u00f6y\u00fck t\u0259\u0259ss\u00fcrat yarad\u0131r.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">M\u0259lumat \u00fc\u00e7\u00fcn qeyd etm\u0259k laz\u0131md\u0131r ki, bu c\u00fcr qlobal qiym\u0259tl\u0259ndirm\u0259l\u0259r 2001-ci ild\u0259n ba\u015flayaraq, Avrostat t\u0259r\u0259find\u0259n bir \u00e7ox \u00f6lk\u0259l\u0259rd\u0259 h\u0259yata ke\u00e7irilir v\u0259 onlar \u00f6lk\u0259l\u0259rin \u00f6z t\u0259\u015f\u0259bb\u00fcs\u00fc il\u0259, k\u00f6n\u00fcll\u00fcl\u00fck prinsipi \u0259sas\u0131nda ba\u015f tutur. N\u00fcfuzlu v\u0259 m\u00fcst\u0259qil beyn\u0259lxalq ekspertl\u0259rin c\u0259lb olundu\u011fu bu statistik audit \u00f6lk\u0259d\u0259 statistika sisteminin cari inki\u015faf s\u0259viyy\u0259sini qiym\u0259tl\u0259ndirm\u0259kl\u0259 yana\u015f\u0131, b\u00fct\u00f6vl\u00fckd\u0259 sistemin f\u0259aliyy\u0259tind\u0259, habel\u0259 statistikan\u0131n ayr\u0131-ayr\u0131 sah\u0259l\u0259rind\u0259 olan \u00e7at\u0131\u015fmazl\u0131qlar\u0131 a\u015fkar etm\u0259y\u0259, inki\u015faf perspektivl\u0259rini v\u0259 prioritetl\u0259rini d\u00fczg\u00fcn m\u00fc\u0259yy\u0259n etm\u0259y\u0259 imkan verir. Bu bax\u0131mdan qlobal qiym\u0259tl\u0259ndirm\u0259nin m\u0259qs\u0259dl\u0259rind\u0259n biri d\u0259 statistikan\u0131n z\u0259if inki\u015faf etmi\u015f sah\u0259l\u0259rin\u0259 diqq\u0259ti y\u00f6n\u0259ltm\u0259k v\u0259 t\u00f6vsiy\u0259l\u0259r i\u015fl\u0259yib haz\u0131rlamaq yolu il\u0259 onlar\u0131 aradan qald\u0131rmaqdan, statistikan\u0131n inki\u015faf strategiyas\u0131n\u0131 v\u0259 uzunm\u00fcdd\u0259tli f\u0259aliyy\u0259tin \u0259sas h\u0259d\u0259fl\u0259rini m\u00fc\u0259yy\u0259n etm\u0259kd\u0259n ibar\u0259tdir.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">\u00dcmumiyy\u0259tl\u0259, qlobal qiym\u0259tl\u0259ndirm\u0259nin konkret m\u0259qs\u0259dl\u0259rin\u0259 a\u015fa\u011f\u0131dak\u0131lar\u0131 aid etm\u0259k olar:<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">\u2013 milli statistika sisteminin t\u0259\u015fkilinin h\u00fcquqi v\u0259 instutisional \u0259saslar\u0131n\u0131n, onun r\u0259smi statistika m\u0259lumatlar\u0131n\u0131n istehsal\u0131 v\u0259 b\u00fct\u00fcn sferalarda yay\u0131lmas\u0131n\u0131n texniki v\u0259 t\u0259\u015fkilati imkanlar\u0131n\u0131n qiym\u0259tl\u0259ndirilm\u0259si;<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">\u2013 statistika sisteminin beyn\u0259lxalq standartlara v\u0259 t\u0259l\u0259bl\u0259r\u0259 uy\u011funluq s\u0259viyy\u0259sinin qiym\u0259tl\u0259ndirilm\u0259si v\u0259 Avropada t\u0259tbiq edil\u0259n normalar\u0131n milli s\u0259viyy\u0259d\u0259 d\u0259 q\u0259bul edilm\u0259si z\u0259ruri olan sferalar\u0131n m\u00fc\u0259yy\u0259n edilm\u0259si;<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">\u2013 milli statistika potensial\u0131n\u0131n, infrastrukturunun g\u0259l\u0259c\u0259k inki\u015faf\u0131 \u00fc\u00e7\u00fcn konkret t\u00f6vsiy\u0259l\u0259rin i\u015fl\u0259nib haz\u0131rlanmas\u0131;<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">\u2013 statistika sah\u0259sind\u0259 dig\u0259r t\u0259r\u0259fda\u015flarla potensial\u0131n art\u0131r\u0131lmas\u0131 \u00fczr\u0259 beyn\u0259lxalq t\u0259\u015fkilatlar\u0131n g\u0259l\u0259c\u0259k proqramlar\u0131n\u0131n prioritetl\u0259rinin m\u00fc\u0259yy\u0259n edilm\u0259si.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Qeyd etm\u0259k laz\u0131md\u0131r ki, D\u00f6vl\u0259t Statistika Komit\u0259si \u00f6lk\u0259d\u0259 r\u0259smi statistika m\u0259lumatlar\u0131n\u0131n \u0259sas istehsal\u00e7\u0131s\u0131 v\u0259 milli statistika sistemini \u0259laq\u0259l\u0259ndir\u0259n orqan kimi, son d\u00f6vrl\u0259rd\u0259 r\u0259smi statistikan\u0131n beyn\u0259lxalq t\u0259cr\u00fcb\u0259y\u0259 v\u0259 standartlara uy\u011funla\u015fd\u0131r\u0131lmas\u0131 istiqam\u0259tind\u0259 \u0259h\u0259miyy\u0259tli ir\u0259lil\u0259yi\u015fl\u0259r\u0259 nail olsa da, d\u00fcnya birlikl\u0259ri, x\u00fcsusil\u0259 Avropa \u0130ttifaq\u0131 il\u0259 Az\u0259rbaycan aras\u0131nda siyasi v\u0259 iqtisadi m\u00fcnasib\u0259tl\u0259rin daha da intensivl\u0259\u015fdirilm\u0259si, Avropa qon\u015fuluq siyas\u0259ti sah\u0259sind\u0259 nail olunmu\u015f u\u011furlar Az\u0259rbaycan statistikas\u0131n\u0131n Avropa standartlar\u0131na, x\u00fcsusil\u0259 Avropan\u0131n \u00adstatistika sistemin\u0259 tam uy\u011funla\u015fd\u0131r\u0131lmas\u0131n\u0131 t\u0259l\u0259b edir. M\u0259hz bu amil Az\u0259rbaycan\u0131n milli statistika sisteminin n\u00f6vb\u0259ti qlobal qiym\u0259tl\u0259ndirilm\u0259sini \u015f\u0259rtl\u0259ndir\u0259n \u0259sas amil olmu\u015fdur v\u0259 yuxar\u0131da qeyd olundu\u011fu kimi, burada m\u0259qs\u0259d Az\u0259rbaycan\u0131n milli statistika sistemind\u0259 \u0259ld\u0259 olunmu\u015f nailiyy\u0259tl\u0259ri qiym\u0259tl\u0259ndirm\u0259k, \u00e7at\u0131\u015fmazl\u0131qlar\u0131 a\u015fkar etm\u0259k v\u0259 inki\u015faf yollar\u0131n\u0131 m\u00fc\u0259yy\u0259n etm\u0259kd\u0259n ibar\u0259t olmu\u015fdur.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Hesabat\u0131n t\u0259hlili g\u00f6st\u0259rir ki, qlobal qiym\u0259tl\u0259ndirm\u0259 milli statistika sisteminin geni\u015f spektrini \u0259hat\u0259 etmi\u015fdir. Ekspertl\u0259rin g\u0259ldikl\u0259ri q\u0259na\u0259t v\u0259 t\u00f6vsiy\u0259l\u0259ri Az\u0259rbaycan\u0131n milli statistika sisteminin, onun Avropa Statistikas\u0131n\u0131n Normalar M\u0259c\u0259ll\u0259sinin prinsipl\u0259ri il\u0259 uy\u011funluq s\u0259viyy\u0259sinin, statistikan\u0131n x\u00fcsusi sah\u0259l\u0259rinin qiym\u0259tl\u0259ndirilm\u0259sini \u0259hat\u0259 etm\u0259kl\u0259 19 f\u0259sild\u0259 verilmi\u015fdir. Hesabat\u0131n 12 f\u0259sli Az\u0259rbaycanda r\u0259smi statistikan\u0131n prinsipl\u0259rinin Avropa Statistikas\u0131n\u0131n Normalar M\u0259c\u0259ll\u0259si il\u0259 uy\u011funluq s\u0259viyy\u0259sinin qiym\u0259tl\u0259ndirilm\u0259si il\u0259 ba\u011fl\u0131d\u0131r. \u00dcmumi \u015f\u0259kild\u0259 is\u0259 qlobal qiym\u0259tl\u0259ndirm\u0259nin \u0259hat\u0259 etdiyi sah\u0259 v\u0259 sferalara \u201cR\u0259smi statistika haqq\u0131nda\u201d Az\u0259rbaycan Respublikas\u0131n\u0131n Qanunu, r\u0259smi statistika sah\u0259sind\u0259 dig\u0259r qanunvericilik aktlar\u0131, Statistika \u015euras\u0131, t\u0259tbiq edil\u0259n statistik proqramlar, statistik f\u0259aliyy\u0259tl\u0259rin h\u0259yata ke\u00e7irilm\u0259sind\u0259 pe\u015f\u0259kar m\u00fcst\u0259qillik prinsipin\u0259 riay\u0259t edilm\u0259si, m\u0259lumatlar\u0131n toplanmas\u0131 v\u0259 f\u0259rdi m\u0259lumatlar\u0131n konfidensiall\u0131\u011f\u0131n\u0131n qorunmas\u0131, milli statistika sisteminin strukturu, prinsipl\u0259ri, elmi m\u00fc\u0259ssis\u0259 v\u0259 t\u0259\u015fkilatlar v\u0259 universitetl\u0259rl\u0259 m\u00fcnasib\u0259tl\u0259r, h\u00f6kum\u0259tl\u0259, yerli idar\u0259etm\u0259 orqanlar\u0131, respondentl\u0259rl\u0259, dig\u0259r statistik m\u0259lumat istifad\u0259\u00e7il\u0259ri il\u0259 \u0259laq\u0259l\u0259r, milli statistika orqan\u0131n\u0131n t\u0259\u015fkili, daxili strukturu, planla\u015fd\u0131rma, proqramla\u015fd\u0131rma v\u0259 prioritetl\u0259rin m\u00fc\u0259yy\u0259n edilm\u0259si il\u0259 ba\u011fl\u0131 f\u0259aliyy\u0259ti, keyfiyy\u0259t \u00fczr\u0259 monitorinqi, maliyy\u0259 t\u0259minat\u0131, i\u015f\u0259 q\u0259bul qaydalar\u0131 v\u0259 kadrlar\u0131n bilik v\u0259 bacar\u0131qlar\u0131n\u0131n art\u0131r\u0131lmas\u0131 sah\u0259sind\u0259 siyas\u0259ti, informasiya texnologiyalar\u0131 il\u0259 t\u0259minat\u0131, habel\u0259 sah\u0259l\u0259r \u00fczr\u0259 statistik f\u0259aliyy\u0259tl\u0259r daxil edilmi\u015fdir. Statistikan\u0131n sah\u0259l\u0259ri \u00fczr\u0259 is\u0259 t\u0259tbiq edil\u0259n t\u0259snifatlar, reyestrl\u0259r, milli hesablar sistemi, d\u00f6vl\u0259t maliyy\u0259si statistikas\u0131, demoqrafik statistika, \u0259halinin siyah\u0131yaal\u0131nmas\u0131, ev t\u0259s\u0259rr\u00fcfatlar\u0131n\u0131n b\u00fcdc\u0259l\u0259rinin t\u0259dqiqat\u0131, qiym\u0259t statistikas\u0131, m\u00fc\u0259ssis\u0259l\u0259rin struktur v\u0259 q\u0131sam\u00fcdd\u0259tli statistikas\u0131, s\u0259naye, n\u0259qliyyat, k\u0259nd t\u0259s\u0259rr\u00fcfat\u0131, ticar\u0259t, turizm, \u0259m\u0259k bazar\u0131, \u0259traf m\u00fchit, innovasiya, t\u0259hsil, s\u0259hiyy\u0259, informasiya-kommunikasiya texnologiyalar\u0131 statistikas\u0131 il\u0259 ba\u011fl\u0131 v\u0259ziyy\u0259t qiym\u0259tl\u0259ndirilmi\u015f, yekun r\u0259y v\u0259 t\u00f6vsiy\u0259l\u0259r verilmi\u015fdir.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Ekspertl\u0259rin \u00fcmumi q\u0259na\u0259tin\u0259 g\u00f6r\u0259, son d\u00f6vrl\u0259r D\u00f6vl\u0259t Statistika Komit\u0259si v\u0259 r\u0259smi statistikan\u0131n dig\u0259r istehsal\u00e7\u0131lar\u0131 d\u00f6vl\u0259tin, \u00f6z\u0259l sektorun, beyn\u0259lxalq t\u0259\u015fkilatlar\u0131n v\u0259 ictimaiyy\u0259tin iqtisadi, sosial v\u0259 \u0259traf m\u00fchitin monitorinqi \u00fc\u00e7\u00fcn vaxtl\u0131-vaxt\u0131nda, etibarl\u0131 v\u0259 beyn\u0259lxalq s\u0259viyy\u0259d\u0259 m\u00fcqayis\u0259 olunan statistikaya artan t\u0259l\u0259bat\u0131 il\u0259 qar\u015f\u0131la\u015f\u0131rlar. D\u00f6vl\u0259t Statistika Komit\u0259si r\u0259smi statistika m\u0259lumatlar\u0131n\u0131 pe\u015f\u0259kar, m\u00fcst\u0259qil qaydada istehsal etm\u0259kl\u0259, ona qar\u015f\u0131 inam v\u0259 ictimai etimad\u0131n qorunmas\u0131 \u00fczr\u0259 \u00f6hd\u0259lik da\u015f\u0131y\u0131r. R\u0259smi statistikan\u0131n \u0259sas prinsipl\u0259rind\u0259n olan pe\u015f\u0259kar m\u00fcst\u0259qillik prinsipinin anla\u015f\u0131lmas\u0131 v\u0259 uy\u011funlu\u011fu \u00f6z\u00fcn\u00fc yaln\u0131z \u201cR\u0259smi statistika haqq\u0131nda\u201d Az\u0259rbaycan Respublikas\u0131 Qanununun m\u00fcdd\u0259alar\u0131nda deyil, el\u0259c\u0259 d\u0259 Komit\u0259nin v\u0259 r\u0259smi statistika m\u0259lumatlar\u0131n\u0131 istehsal ed\u0259n dig\u0259r d\u00f6vl\u0259t \u00adqurumlar\u0131n\u0131n idar\u0259 olunmas\u0131nda v\u0259 f\u0259aliyy\u0259tind\u0259 g\u00f6st\u0259rir. Qiym\u0259tl\u0259ndirm\u0259 qrupu t\u0259r\u0259find\u0259n m\u00fc\u0259yy\u0259n olunmu\u015fdur ki, Avropa \u00ad\u0130qtisadi Komissiyas\u0131n\u0131n Avropa Statistikl\u0259ri Konfrans\u0131n\u0131n 2016-c\u0131 ilin 27-29 aprel tarixl\u0259rind\u0259 ke\u00e7irilmi\u015f 64-c\u00fc plenar sessiyas\u0131nda konfrans t\u0259r\u0259find\u0259n b\u0259y\u0259nil\u0259r\u0259k \u015e\u0259rqi Avropa, Qafqaz v\u0259 M\u0259rk\u0259zi Asiya \u00f6lk\u0259l\u0259ri \u00fc\u00e7\u00fcn t\u00f6vsiy\u0259 edilmi\u015f r\u0259smi statistika haqq\u0131nda model qanuna daha \u00e7ox uy\u011funla\u015fd\u0131r\u0131lmas\u0131 \u00fc\u00e7\u00fcn Az\u0259rbaycanda milli statistika qanunvericiliyin\u0259 yenid\u0259n bax\u0131lmal\u0131d\u0131r. Bel\u0259 ki, m\u00fcvafiq h\u00fcquqi v\u0259 dig\u0259r t\u0259dbirl\u0259rl\u0259 pe\u015f\u0259kar m\u00fcst\u0259qillik prinsipi daha da g\u00fccl\u0259ndirilm\u0259li, komit\u0259nin statistik m\u0259qs\u0259dl\u0259r \u00fc\u00e7\u00fcn inzibati m\u0259lumatlara v\u0259 m\u0259nb\u0259l\u0259r\u0259 tam giri\u015f h\u00fcququ daha ayd\u0131n m\u00fc\u0259yy\u0259n edilm\u0259li v\u0259 bu kontekstd\u0259 \u201cR\u0259smi statistika haqq\u0131nda\u201d Az\u0259rbaycan Respublikas\u0131 Qanununa m\u00fcvafiq d\u0259yi\u015fiklikl\u0259r edilm\u0259lidir.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">\u0130nzibati m\u0259lumatlardan statistik m\u0259qs\u0259dl\u0259r \u00fc\u00e7\u00fcn istifad\u0259 olunmas\u0131 il\u0259 ba\u011fl\u0131 D\u00f6vl\u0259t Statistika Komit\u0259sinin atd\u0131\u011f\u0131 add\u0131mlar\u0131 ekspertl\u0259r y\u00fcks\u0259k qiym\u0259tl\u0259ndirmi\u015f v\u0259 ortam\u00fcdd\u0259tli perspektivd\u0259 strateji m\u0259qs\u0259d kimi r\u0259smi statistikan\u0131n inzibati m\u0259lumatlara \u0259saslanan hiss\u0259sinin haz\u0131rk\u0131 20 faizd\u0259n 40 faiz\u0259 art\u0131r\u0131lmas\u0131n\u0131 d\u0259st\u0259kl\u0259mi\u015fl\u0259r. Eyni zamanda, inzibati m\u0259lumat sahibl\u0259ri il\u0259 daha yax\u015f\u0131 \u0259m\u0259kda\u015fl\u0131\u011fa nail olmaq m\u0259qs\u0259dil\u0259 statistik m\u0259qs\u0259dl\u0259r \u00fc\u00e7\u00fcn inzibati m\u0259lumatlardan istifad\u0259nin \u00fcst\u00fcnl\u00fckl\u0259rinin aktiv \u015f\u0259kild\u0259 t\u0259\u015fviq edilm\u0259si, inzibati m\u0259lumat m\u0259nb\u0259l\u0259rind\u0259n daha \u00e7ox istifad\u0259 edilm\u0259si v\u0259 b\u00fct\u00fcn statistik vahidl\u0259r (m\u00fc\u0259ssis\u0259l\u0259r v\u0259 fiziki \u015f\u0259xsl\u0259r) \u00fc\u00e7\u00fcn vahid identifikatorlar\u0131n t\u0259tbiq olunmas\u0131 m\u0259qs\u0259dil\u0259 b\u00fct\u00fcn nazirlik v\u0259 d\u00f6vl\u0259t qurumlar\u0131 il\u0259 \u0259laq\u0259l\u0259rin g\u00fccl\u0259ndirilm\u0259si, habel\u0259 inzibati m\u0259lumatlar\u0131n \u0259sas t\u0259minat\u00e7\u0131lar\u0131 il\u0259 m\u0259lumatlar\u0131n \u0259hat\u0259 dair\u0259si, strukturu, tezliyi, keyfiyy\u0259t meyarlar\u0131 m\u0259s\u0259l\u0259l\u0259rini d\u0259 \u0259hat\u0259 ed\u0259n m\u0259lumat m\u00fcbadil\u0259sin\u0259 dair \u00e7oxillik sazi\u015fl\u0259rin v\u0259 ya anla\u015fma memorandumlar\u0131n\u0131n ba\u011flan\u0131lmas\u0131 t\u00f6vsiy\u0259 edilmi\u015fdir.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">D\u00f6vl\u0259t Statistika Komit\u0259si t\u0259r\u0259find\u0259n son d\u00f6vrl\u0259rd\u0259 apar\u0131lm\u0131\u015f islahatlar\u0131 y\u00fcks\u0259k qiym\u0259tl\u0259ndir\u0259n ekspertl\u0259rin fikrinc\u0259 Komit\u0259nin informasiya texnologiyalar\u0131 infrastrukturunun v\u0259 sisteml\u0259rinin m\u00fcasirl\u0259\u015fdirilm\u0259si \u00fc\u00e7\u00fcn daha fundamental islahatlar apar\u0131lmal\u0131, statistika infrastrukturu t\u0259kmill\u0259\u015fdirilm\u0259lidir. Qiym\u0259tl\u0259ndirm\u0259 qrupunun t\u00f6vsiy\u0259l\u0259ri il\u0259 raz\u0131 olmaqla yana\u015f\u0131 qeyd etm\u0259k laz\u0131md\u0131r ki, BMT-nin Dayan\u0131ql\u0131 \u0130nki\u015faf Sammitind\u0259 statistika potensial\u0131n\u0131n g\u00fccl\u0259ndirilm\u0259si \u00fczv d\u00f6vl\u0259tl\u0259r t\u0259r\u0259find\u0259n \u00f6hd\u0259lik kimi q\u0259bul edilmi\u015f v\u0259 milli statistika infrastrukturunun t\u0259kmill\u0259\u015fdirilm\u0259si il\u0259 ba\u011fl\u0131 t\u0259dbir 2016-c\u0131 il 6 dekabr tarixli 1138 n\u00f6mr\u0259li f\u0259rman il\u0259 t\u0259sdiq edilmi\u015f \u201cAz\u0259rbaycan Respublikas\u0131n\u0131n milli iqtisadiyyat perspektivi \u00fczr\u0259 Strateji Yol X\u0259rit\u0259si\u201dn\u0259 daxil edilmi\u015fdir.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Hesabatda diqq\u0259t\u00e7\u0259k\u0259n m\u0259qamlardan biri d\u0259 qiym\u0259tl\u0259ndirm\u0259 qrupu t\u0259r\u0259find\u0259n statistik m\u0259lumatlar\u0131n keyfiyy\u0259tin\u0259 t\u0259minat verilm\u0259si istiqam\u0259tind\u0259 Az\u0259rbaycan\u0131n \u0259ld\u0259 etdiyi\u00a0 nailiyy\u0259tl\u0259rin y\u00fcks\u0259k qiym\u0259tl\u0259ndirilm\u0259sidir. Vur\u011fulan\u0131r ki, keyfiyy\u0259t prosedurlar\u0131n\u0131n v\u0259 prosesl\u0259rin t\u0259kmill\u0259\u015fdirilm\u0259si istiqam\u0259tind\u0259 h\u0259yata ke\u00e7iril\u0259n i\u015fl\u0259r Komit\u0259nin \u201cR\u0259smi statistika m\u0259lumatlar\u0131n\u0131n istehsal\u0131 v\u0259 yay\u0131lmas\u0131\u201d sah\u0259sind\u0259 keyfiyy\u0259tin idar\u0259 olunmas\u0131 sistemi \u00fczr\u0259 2017-ci ild\u0259 \u0130SO 9001:2015 standart\u0131na layiq g\u00f6r\u00fclm\u0259sini t\u0259min etmi\u015fdir. D\u00f6vl\u0259t Statistika Komit\u0259si Az\u0259rbaycanda \u0130SO 9001:2015 Keyfiyy\u0259ti \u0130dar\u0259etm\u0259 Sisteminin beyn\u0259lxalq uy\u011funluq sertifikat\u0131na layiq g\u00f6r\u00fcl\u0259n ilk m\u0259rk\u0259zi icra hakimiyy\u0259ti orqan\u0131 olmaqla yana\u015f\u0131, MDB m\u0259kan\u0131nda da ilk statistika qurumu olaraq bu sertifikat\u0131 \u0259ld\u0259 etmi\u015fdir.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Az\u0259rbaycanda r\u0259smi statistikan\u0131n istehsal\u00e7\u0131lar\u0131 t\u0259r\u0259find\u0259n statistik m\u0259xfilik prinsipin\u0259 t\u0259cr\u00fcb\u0259d\u0259 y\u00fcks\u0259k s\u0259viyy\u0259d\u0259 \u0259m\u0259l olundu\u011fu hesabatda \u00f6z \u0259ksini tapm\u0131\u015fd\u0131r. \u201cR\u0259smi statistika haqq\u0131nda\u201d Az\u0259rbaycan Respublikas\u0131n\u0131n Qanununda m\u0259lumat t\u0259minat\u00e7\u0131lar\u0131na (ev t\u0259s\u0259rr\u00fcfatlar\u0131, m\u00fc\u0259ssis\u0259l\u0259r, inzibati m\u0259lumat m\u0259nb\u0259l\u0259ri v\u0259 s.) onlar t\u0259r\u0259find\u0259n statistika orqanlar\u0131na t\u0259qdim olunan ilkin m\u0259lumatlar\u0131n m\u0259xfiliyin\u0259 v\u0259 yaln\u0131z statistik m\u0259qs\u0259dl\u0259r \u00fc\u00e7\u00fcn istifad\u0259 olunaca\u011f\u0131na z\u0259man\u0259t verilir. Bundan ba\u015fqa, ilkin statistik m\u0259lumatlar\u0131n statistika orqanlar\u0131nda m\u0259xfi saxlanmas\u0131na v\u0259 toxunulmazl\u0131\u011f\u0131na t\u0259minat verm\u0259k m\u0259qs\u0259dil\u0259 m\u00fcvafiq informasiya texnologiyalar\u0131 v\u0259 dig\u0259r protokollar t\u0259tbiq olunur.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Komit\u0259 t\u0259r\u0259find\u0259n istehsal olunan statistik m\u0259lumatlar\u0131n q\u0259r\u0259zsizliyini v\u0259 obyektivliyini t\u0259min etm\u0259k m\u0259qs\u0259dil\u0259 t\u0259tbiq edil\u0259n qaydalar\u0131 t\u0259hlil ed\u0259n ekspertl\u0259r qeyd edibl\u0259r ki, yay\u0131lan statistik m\u0259lumatlar v\u0259 ke\u00e7iril\u0259n konfranslar faktlara \u0259saslan\u0131r v\u0259 he\u00e7 bir siyasi m\u00fclahiz\u0259ni ehtiva etmir. Press-relizl\u0259r \u0259vv\u0259lc\u0259d\u0259n t\u0259sdiq olunan r\u00fcbl\u00fck i\u015f plan\u0131na uy\u011fun olaraq haz\u0131rlan\u0131r, m\u00fc\u0259yy\u0259n edilmi\u015f vaxtda veb-s\u0259hif\u0259d\u0259 yerl\u0259\u015fdirilir. D\u00f6vl\u0259t Statistika Komit\u0259si beyn\u0259lxalq standart v\u0259 metodologiyalar\u0131 maksimum s\u0259viyy\u0259d\u0259 t\u0259tbiq edir v\u0259 bu m\u0259qs\u0259dl\u0259 31 milli statistik t\u0259snifat haz\u0131rlanm\u0131\u015fd\u0131r. Onlardan 24-\u00fc beyn\u0259lxalq t\u0259snifatlara v\u0259 7-si milli qanunvericiliy\u0259 \u0259saslan\u0131r.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">D\u00f6vl\u0259t Statistika Komit\u0259sind\u0259 statistik istehsal prosesl\u0259rinin t\u0259kmill\u0259\u015fdirilm\u0259si \u00fc\u00e7\u00fcn bu g\u00fcn \u0259n son model hesab edil\u0259n v\u0259 BMT-nin Avropa \u0130qtisadi Komissiyas\u0131 t\u0259r\u0259find\u0259n t\u00f6vsiy\u0259 olunan GSBPM-d\u0259n (Statistik Biznes-Prosesin \u00dcmumi Modeli) istifad\u0259 olunur. Burada \u0259sas m\u0259qs\u0259d statistik m\u0259hsulun istehsal edilm\u0259sin\u0259 \u00e7\u0259kil\u0259n x\u0259rcl\u0259rin azald\u0131lmas\u0131 v\u0259 m\u0259lumatlar\u0131n keyfiyy\u0259tinin art\u0131r\u0131lmas\u0131, bunun \u00fc\u00e7\u00fcn f\u0259aliyy\u0259tl\u0259rin standartla\u015fd\u0131r\u0131lmas\u0131, istehsal mexanizminin vahid istiqam\u0259td\u0259 formala\u015fd\u0131r\u0131lmas\u0131, habel\u0259 idar\u0259etm\u0259d\u0259 x\u0259talar\u0131n minimuma endirilm\u0259si \u00fc\u00e7\u00fcn h\u0259yata ke\u00e7iril\u0259n i\u015fl\u0259rin nizamlanmas\u0131, eyni zamanda raz\u0131la\u015fd\u0131r\u0131lm\u0131\u015f standart terminologiya il\u0259 statistik metam\u0259lumatlar sisteminin v\u0259 prosesl\u0259rin inki\u015faf\u0131 il\u0259 ba\u011fl\u0131 bazan\u0131n t\u0259min edilm\u0259sidir. Bu modelin t\u0259tbiqi imkan verib ki, statistik m\u0259hsulun x\u00fcsusiyy\u0259tind\u0259n as\u0131l\u0131 olaraq, f\u0259aliyy\u0259tl\u0259r insan resurslar\u0131 il\u0259 \u0259laq\u0259l\u0259ndirilsin, m\u00fc\u0259yy\u0259n olunmu\u015f texnoloji sxem \u0259sas\u0131nda h\u0259yata ke\u00e7irilsin. Bununla ba\u011fl\u0131, son ill\u0259r \u0259rzind\u0259 bir s\u0131ra \u0259sasl\u0131 d\u0259yi\u015fiklikl\u0259r edilmi\u015fdir ki, bu da m\u00fcvafiq statistik prosedurlar\u0131n q\u0259bulu v\u0259 inki\u015faf\u0131na m\u00fch\u00fcm t\u0259sir g\u00f6st\u0259rmi\u015fdir. Qeyd olunanlarla yana\u015f\u0131 t\u00f6vsiy\u0259 edilir ki, Komit\u0259nin m\u00fcasirl\u0259\u015fdirilm\u0259si \u201cproses\u201d\u0259 y\u00f6n\u0259lik istiqam\u0259td\u0259 davam etdirilm\u0259li v\u0259 s\u00f6z\u00fcged\u0259n d\u0259yi\u015fiklikl\u0259rin m\u00fcsb\u0259t v\u0259 m\u0259nfi c\u0259h\u0259tl\u0259ri n\u0259z\u0259r\u0259 al\u0131naraq, r\u0259smi statistikan\u0131n dig\u0259r istehsal\u00e7\u0131lar\u0131 aras\u0131nda da GSPBM-in t\u0259tbiqi geni\u015fl\u0259ndirilm\u0259lidir.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Komit\u0259 respondentl\u0259r\u0259 d\u00fc\u015f\u0259n y\u00fck\u00fcn azald\u0131lmas\u0131 m\u0259qs\u0259dil\u0259 m\u00fc\u0259yy\u0259n t\u0259dbirl\u0259r g\u00f6r\u00fcr. Bura cavab y\u00fck\u00fcn\u00fcn strukturla\u015fd\u0131r\u0131lm\u0131\u015f \u015f\u0259kild\u0259 \u00f6l\u00e7\u00fclm\u0259si, statistik m\u0259qs\u0259dl\u0259r \u00fc\u00e7\u00fcn inzibati m\u0259lumatlardan daha geni\u015f istifad\u0259, h\u00fcquqi v\u0259 fiziki \u015f\u0259xsl\u0259r \u00fc\u00e7\u00fcn elektron hesabatl\u0131l\u0131q sisteminin yarad\u0131lmas\u0131 v\u0259 x\u00fcsusil\u0259 ev t\u0259s\u0259rr\u00fcfatlar\u0131 b\u00fcdc\u0259l\u0259rinin m\u00fcayin\u0259l\u0259ri \u00fc\u00e7\u00fcn rotasiya \u00fcsulu il\u0259 se\u00e7m\u0259 planlar\u0131ndan istifad\u0259 daxildir. Qiym\u0259tl\u0259ndirm\u0259 qrupu respondentl\u0259rin \u00fcz\u0259rin\u0259 d\u00fc\u015f\u0259n y\u00fck\u00fcn azald\u0131lmas\u0131 istiqam\u0259tind\u0259 h\u0259yata ke\u00e7iril\u0259n t\u0259dbirl\u0259ri y\u00fcks\u0259k qiym\u0259tl\u0259ndirmi\u015f v\u0259 onlar\u0131n davam etdirilm\u0259sini t\u00f6vsiy\u0259 etmi\u015fdir. Qiym\u0259tl\u0259ndirm\u0259 qrupu \u00fczvl\u0259rinin r\u0259smi statistika f\u0259aliyy\u0259tind\u0259 q\u0259na\u0259tcillik, aktuall\u0131q, h\u0259m\u00e7inin statistik m\u0259lumatlara \u0259lyet\u0259rlilik v\u0259 onlar\u0131n \u015f\u0259ffafl\u0131\u011f\u0131 kimi m\u00fch\u00fcm prinsipl\u0259rin t\u0259tbiqi v\u0259ziyy\u0259ti il\u0259 ba\u011fl\u0131 fikirl\u0259ri d\u0259 m\u00fcsb\u0259tdir.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Az\u0259rbaycanda Dayan\u0131ql\u0131 \u0130nki\u015faf M\u0259qs\u0259dl\u0259rin\u0259 (D\u0130M) nail olunmas\u0131na \u0259n y\u00fcks\u0259k s\u0259viyy\u0259d\u0259 c\u0259hd edilm\u0259sini ekspertl\u0259r y\u00fcks\u0259k qiym\u0259tl\u0259ndirmi\u015fl\u0259r.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Hesabatda iqtisadiyyat\u0131n sah\u0259l\u0259ri \u00fczr\u0259 apar\u0131lan statistikan\u0131n faktiki v\u0259ziyy\u0259tin\u0259 x\u00fcsusi yer verilmi\u015fdir. Bel\u0259 ki, makroiqtisadi statistika b\u00f6lm\u0259sind\u0259 milli hesablar sistemi, d\u00f6vl\u0259t maliyy\u0259si statistikas\u0131, xarici ticar\u0259t statistikas\u0131, t\u0259diy\u0259 balans\u0131 v\u0259 istehlak qiym\u0259tl\u0259ri indeksi (al\u0131c\u0131l\u0131q qabiliyy\u0259ti pariteti v\u0259 m\u0259nzil bazar\u0131nda qiym\u0259t indeksl\u0259ri daxil olmaqla) sah\u0259sind\u0259 m\u00f6vcud v\u0259ziyy\u0259t qiym\u0259tl\u0259ndirilmi\u015fdir. Qeyd olunmu\u015fdur ki, son ill\u0259r m\u00fc\u0259yy\u0259n ir\u0259lil\u0259yi\u015fl\u0259r, o c\u00fcml\u0259d\u0259n institusional sektorlar \u00fczr\u0259 hesablar\u0131n formala\u015fd\u0131r\u0131lmas\u0131, m\u0259lumatlar\u0131n keyfiyy\u0259tinin v\u0259 milli hesablar statistikas\u0131 istifad\u0259\u00e7il\u0259rinin m\u00fcvafiq m\u0259lumatlarla t\u0259min olunmas\u0131 sah\u0259sind\u0259 inki\u015faf m\u00fc\u015fahid\u0259 olunur.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Az\u0259rbaycanda istehlak qiym\u0259tl\u0259ri indeksinin hesablanmas\u0131 metodologiyas\u0131n\u0131\u00a0 t\u0259hlil ed\u0259n ekspertl\u0259r bir daha qeyd etmi\u015fl\u0259r ki, bu g\u00f6st\u0259ricinin hesablanmas\u0131 beyn\u0259lxalq standartlara uy\u011fun h\u0259yata ke\u00e7irilir v\u0259 bu m\u0259qs\u0259dl\u0259 \u201c\u0130stehlak qiym\u0259tl\u0259ri indeksi: N\u0259z\u0259riyy\u0259 v\u0259 T\u0259cr\u00fcb\u0259 (Beyn\u0259lxalq \u018fm\u0259k T\u0259\u015fkilat\u0131, Beyn\u0259lxalq Valyuta Fondu, \u0130qtisadi \u018fm\u0259kda\u015fl\u0131q v\u0259 \u0130nki\u015faf T\u0259\u015fkilat\u0131, Avropa Statistika B\u00fcrosu, Birl\u0259\u015fmi\u015f Mill\u0259tl\u0259r T\u0259\u015fkilat\u0131n\u0131n Avropa \u0130qtisadi Komissiyas\u0131, D\u00fcnya Bank\u0131)\u201d metodoloji v\u0259saitind\u0259 g\u00f6st\u0259rilmi\u015f prinsipl\u0259r, konsepsiyalar v\u0259 anlay\u0131\u015flar t\u0259tbiq edilir.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">\u00d6lk\u0259nin milli statistika sistemind\u0259 sahibkarl\u0131q statistikas\u0131n\u0131n beyn\u0259lxalq standartlara uy\u011fun t\u0259\u015fkili s\u0259viyy\u0259sini t\u0259svir etm\u0259k \u00fc\u00e7\u00fcn statistik vahidl\u0259rin D\u00f6vl\u0259t reyestri, struktur biznes statistikas\u0131, q\u0131sam\u00fcdd\u0259tli statistika (istehsal\u00e7\u0131 qiym\u0259tl\u0259ri indeksi daxil olmaqla) v\u0259 emal s\u0259nayesi m\u0259hsullar\u0131n\u0131n istehsal\u0131 \u00fczr\u0259 qiym\u0259tl\u0259ndirm\u0259l\u0259r apar\u0131lm\u0131\u015fd\u0131r. Verilmi\u015f r\u0259y\u0259 g\u00f6r\u0259 struktur biznes statistikas\u0131 son ill\u0259r \u0259rzind\u0259 inki\u015faf etdirilmi\u015fdir. D\u00f6vl\u0259t Statistika Komit\u0259si struktur biznes statistikas\u0131na dair Avropa \u0130ttifaq\u0131n\u0131n reqlamentind\u0259 g\u00f6st\u0259rilmi\u015f \u0259ks\u0259r g\u00f6st\u0259ricil\u0259r\u0259 dair m\u0259lumatlar haz\u0131rlay\u0131r v\u0259 t\u0259qdim edir. G\u00f6st\u0259ricil\u0259rin mahiyy\u0259ti, \u0259hat\u0259 dair\u0259si v\u0259 metodologiyas\u0131 bax\u0131m\u0131ndan q\u0131sam\u00fcdd\u0259tli statistika b\u00fct\u00f6vl\u00fckd\u0259 Avropa standartlar\u0131na uy\u011fundur. S\u0259naye m\u0259hsullar\u0131n\u0131n istehsal\u0131na dair statistik m\u0259lumatlar\u0131n A\u0130-nin 2009-cu il PRODCOM t\u0259snifat\u0131 (siyah\u0131s\u0131) \u0259sas\u0131nda Avropa standartlar\u0131na uy\u011fun haz\u0131rland\u0131\u011f\u0131 g\u00f6st\u0259rilmi\u015fdir.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Sosial-demoqrafik statistika \u00fczr\u0259 \u0259halinin reyestri, demoqrafik statistika, \u0259halinin v\u0259 m\u0259nzil fondunun siyah\u0131yaal\u0131nmas\u0131, \u0259m\u0259k bazar\u0131, h\u0259yat \u015f\u0259raiti,\u00a0 t\u0259hsil v\u0259\u00a0 s\u0259hiyy\u0259 statistikas\u0131 sah\u0259sind\u0259 qiym\u0259tl\u0259ndirm\u0259 qrupu \u00fcmumilikd\u0259 bu q\u0259na\u0259t\u0259 g\u0259lmi\u015fdir ki, D\u00f6vl\u0259t Statistika Komit\u0259si Avropa v\u0259 beyn\u0259lxalq standartlara uy\u011fun sistem\u0259 \u0259sas\u0259n malikdir. H\u0259yata ke\u00e7iril\u0259n statistik sor\u011fularda istifad\u0259 olunan metodologiya, m\u0259lumatlar\u0131n daxil edilm\u0259si, i\u015fl\u0259nilm\u0259si v\u0259 n\u0259tic\u0259l\u0259rin \u0259ld\u0259 edilm\u0259si proseduru dem\u0259k olar ki, Avropa \u0130ttifaq\u0131n\u0131n standartlar\u0131na uy\u011fundur.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Qlobal qiym\u0259tl\u0259ndirm\u0259nin n\u0259tic\u0259l\u0259rin\u0259 g\u00f6r\u0259 coxsah\u0259li statistikan\u0131n vacib sferalar\u0131\u00a0 olan n\u0259qliyyat, turizm, energetika, informasiya-kommunikasiya texnologiyalar\u0131, elmi-t\u0259dqiqat i\u015fl\u0259rinin v\u0259 \u0259traf m\u00fchit statistikas\u0131 sah\u0259sind\u0259 m\u0259lumatlar\u0131n toplanmas\u0131 v\u0259\u00a0 yay\u0131lmas\u0131 beyn\u0259lxalq t\u00f6vsiy\u0259l\u0259r v\u0259 standartlara uy\u011fundur. Az\u0259rbaycanda energetika statistikas\u0131 sisteminin yax\u015f\u0131 inki\u015faf etdiyi v\u0259 konsepsiyalar\u0131n, t\u0259snifat v\u0259 metodlar\u0131n Avropa v\u0259 beyn\u0259lxalq standartlara cavab verdiyi vur\u011fulanm\u0131\u015fd\u0131r.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Yuxar\u0131da qeyd olunanlar bir daha t\u0259sdiq edir ki, \u00f6lk\u0259d\u0259 son ill\u0259rd\u0259 h\u0259yata ke\u00e7iril\u0259n kompleks islahatlar \u00e7\u0259r\u00e7iv\u0259sind\u0259 r\u0259smi statistikan\u0131n inki\u015faf\u0131 il\u0259 ba\u011fl\u0131 q\u0259bul edilmi\u015f q\u0259rarlar \u00f6z b\u0259hr\u0259sini vermi\u015fdir. R\u0259smi statistik m\u0259lumatlar idar\u0259etm\u0259 q\u0259rarlar\u0131 \u00fc\u00e7\u00fcn \u0259sas v\u0259 apar\u0131c\u0131 informasiya m\u0259nb\u0259yin\u0259 \u00e7evrilmi\u015fdir.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Statistika orqanlar\u0131 \u00f6z f\u0259aliyy\u0259tl\u0259ri il\u0259 c\u0259miyy\u0259tin formala\u015fmas\u0131nda f\u0259al i\u015ftirak edir, onlar\u0131n\u00a0 n\u0259\u015fr etdiyi iqtisadi, sosial, demoqrafik v\u0259 ekoloji m\u0259lumatlar ictimai fikrin formala\u015fmas\u0131na \u0259h\u0259miyy\u0259tli t\u0259sir g\u00f6st\u0259rir v\u0259 ona g\u00f6r\u0259 d\u0259 h\u00f6kum\u0259tin milli statistikan\u0131n hans\u0131 d\u0259r\u0259c\u0259d\u0259 beyn\u0259lxlaq standartlara uy\u011fun g\u0259ldiyini bilm\u0259si olduqca vacibdir. Eyni zamanda, \u00f6z v\u0259saitini \u00f6lk\u0259y\u0259 y\u00f6n\u0259ld\u0259n investora \u00f6z riskini qiym\u0259tl\u0259ndir\u0259rk\u0259n, h\u0259m \u00f6lk\u0259, h\u0259m d\u0259 \u00f6lk\u0259 xaricind\u0259 istifad\u0259\u00e7il\u0259r\u0259 v\u0259 biznes strukturlar\u0131na f\u0259aliyy\u0259tl\u0259rini planla\u015fd\u0131rark\u0259n bel\u0259 auditin n\u0259tic\u0259l\u0259ri laz\u0131md\u0131r. N\u0259hay\u0259t, milli statistika sisteminin haz\u0131rki qlobal qiym\u0259tl\u0259ndirilm\u0259sinin n\u0259tic\u0259l\u0259ri v\u0259 t\u00f6vsiy\u0259l\u0259ri n\u00f6vb\u0259ti m\u0259rh\u0259l\u0259 \u00fc\u00e7\u00fcn r\u0259smi statistikan\u0131n inki\u015faf\u0131 \u00fczr\u0259 strategiyalar\u0131n, d\u00f6vl\u0259t proqramlar\u0131n\u0131n haz\u0131rlanmas\u0131n\u0131n \u0259sas\u0131n\u0131 t\u0259\u015fkil etm\u0259lidir.<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p style=\"text-align: right;\"><em><strong><span style=\"color: #000080;\"><a style=\"color: #000080;\" href=\"https:\/\/unec.edu.az\/prof-sakit-memedi-oglu-yaqubov\/\">SAK\u0130T YAQUBOV<\/a><\/span>,<\/strong><\/em><strong><em><br \/>\n<em>Az\u0259rbaycan Respublikas\u0131n\u0131n D\u00f6vl\u0259t Statistika Komit\u0259si yan\u0131nda<\/em><br \/>\n<em>Statistika \u015euras\u0131n\u0131n \u00fczv\u00fc, UNEC-in\u00a0Elm v\u0259 innovasiyalar \u00fczr\u0259 prorektoru,<\/em><br \/>\n<em>iqtisad elml\u0259ri doktoru, professor<\/em><\/em><\/strong><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>&#8220;Xalq q\u0259zeti&#8221; M\u0259lum oldu\u011fu kimi, obyektiv, h\u0259qiqi v\u0259 etibarl\u0131 statistik m\u0259lumatlar demokratik c\u0259miyy\u0259tin qurulmas\u0131 v\u0259 inki\u015faf\u0131, r\u0259qab\u0259tli bazar iqtisadiyyat\u0131 m\u00fchitinin formala\u015fd\u0131r\u0131lmas\u0131, \u0259halinin h\u0259yat s\u0259viyy\u0259sinin y\u00fcks\u0259ldilm\u0259si bax\u0131m\u0131ndan strateji q\u0259rarlar\u0131n q\u0259bulunda m\u00fch\u00fcm rol oynay\u0131r. Statistika iqtisadiyyatda v\u0259 c\u0259miyy\u0259tin sosial h\u0259yat\u0131nda ba\u015f ver\u0259n k\u00fctl\u0259vi hadis\u0259 v\u0259 prosesl\u0259ri \u00f6yr\u0259nir, real v\u0259ziyy\u0259tin qiym\u0259tl\u0259ndirilm\u0259si v\u0259 daha yax\u015f\u0131 planla\u015fd\u0131r\u0131lmas\u0131 \u00fc\u00e7\u00fcn idar\u0259etm\u0259 al\u0259tl\u0259rind\u0259n [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":7,"featured_media":122789,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[3],"tags":[],"class_list":["post-122785","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-xeberler"],"_links":{"self":[{"href":"http:\/\/unec.edu.az\/az\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/122785","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"http:\/\/unec.edu.az\/az\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"http:\/\/unec.edu.az\/az\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"http:\/\/unec.edu.az\/az\/wp-json\/wp\/v2\/users\/7"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"http:\/\/unec.edu.az\/az\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=122785"}],"version-history":[{"count":4,"href":"http:\/\/unec.edu.az\/az\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/122785\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":122793,"href":"http:\/\/unec.edu.az\/az\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/122785\/revisions\/122793"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"http:\/\/unec.edu.az\/az\/wp-json\/wp\/v2\/media\/122789"}],"wp:attachment":[{"href":"http:\/\/unec.edu.az\/az\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=122785"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"http:\/\/unec.edu.az\/az\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=122785"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"http:\/\/unec.edu.az\/az\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=122785"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}