{"id":92256,"date":"2017-04-27T10:13:34","date_gmt":"2017-04-27T06:13:34","guid":{"rendered":"https:\/\/unec.edu.az\/?p=92256"},"modified":"2017-04-27T10:17:37","modified_gmt":"2017-04-27T06:17:37","slug":"muasir-kitabxanalarda-informasiya-xidmeti","status":"publish","type":"post","link":"http:\/\/unec.edu.az\/az\/muasir-kitabxanalarda-informasiya-xidmeti\/","title":{"rendered":"M\u00fcasir kitabxanalarda informasiya xidm\u0259ti"},"content":{"rendered":"<p><span style=\"font-size: 14pt; color: #000080;\"><em><a style=\"color: #000080;\" href=\"http:\/\/www.iqtisadiyyat.com\/pdf\/1834016-559-SON.compressed.pdf\">&#8220;\u0130qtisadiyyat&#8221; q\u0259zeti<\/a><\/em><\/span><\/p>\n<p>Ulu \u00f6nd\u0259r Heyd\u0259r \u018fliyev kitabxanalara x\u00fcsusi diqq\u0259t v\u0259 qay\u011f\u0131 g\u00f6st\u0259r\u0259r\u0259k demi\u015fdir: \u201cKitabxana, xalq, mill\u0259t, c\u0259miyy\u0259t \u00fc\u00e7\u00fcn m\u00fcq\u0259dd\u0259s bir yer, m\u0259n\u0259viyyat, bilik, z\u0259ka m\u0259nb\u0259yidir. Ona g\u00f6r\u0259 d\u0259 kitabxanalara daim h\u00f6rm\u0259t, xalq\u0131m\u0131z\u0131n m\u0259d\u0259niyy\u0259tini n\u00fcmayi\u015f etdir\u0259n amill\u0259rd\u0259n biridir.\u201d<\/p>\n<p>Prezident \u0130lham \u018fliyev 2007-ci il Aprelin 21-d\u0259 \u201cAz\u0259rbaycanda kitabxanalar\u0131n f\u0259aliyy\u0259tinin yax\u015f\u0131la\u015fd\u0131r\u0131lomas\u0131na, maddi-texniki bazas\u0131n\u0131n m\u00f6hk\u0259ml\u0259ndirilm\u0259sin\u0259, m\u00fcasir informasiya texnologiyalar\u0131 il\u0259 t\u0259hcizat\u0131na dair\u201d s\u0259r\u0259ncam imzalam\u0131\u015fd\u0131r. Bu bir daha kitabxanalar\u0131n d\u00f6vl\u0259t qay\u011f\u0131s\u0131 il\u0259 \u0259hat\u0259 olundu\u011funu g\u00f6st\u0259rir. H\u0259r hans\u0131 bir t\u0259l\u0259batla \u0259laq\u0259dar olaraq m\u0259lumat \u0259ld\u0259 etm\u0259k \u00fc\u00e7\u00fcn m\u00fcnasib \u015f\u0259raiti olan kitabxana m\u00fchitinin olmas\u0131 vacibdir.<\/p>\n<p>M\u00fcasir d\u00f6vrd\u0259 oxucular\u0131n intellektual ehtiyac\u0131 \u00fcmumb\u0259\u015f\u0259ri probleml\u0259r \u00fczr\u0259 ba\u015f verir. Buna g\u00f6r\u0259 d\u0259 m\u00fcasir kitabxanalar xidm\u0259t prosesini h\u0259m abonoment, h\u0259m d\u0259 oxu zallar\u0131n\u0131n k\u00f6m\u0259yi il\u0259 h\u0259yata ke\u00e7ir\u0259rk\u0259n yaln\u0131z oxucular\u0131n konkret sor\u011fular\u0131n\u0131 \u00f6d\u0259m\u0259kl\u0259 kifay\u0259tl\u0259nm\u0259m\u0259li, h\u0259m d\u0259 onlar\u0131 c\u0259miyy\u0259td\u0259 ba\u015f ver\u0259n yenilikl\u0259r\u0131\u0259 maraqlanma\u011fa istiqam\u0259tl\u0259ndirm\u0259lidirl\u0259r.<\/p>\n<p>H\u0259l\u0259 XX \u0259srin 90-c\u0131 il\u0131\u0259rinin \u0259vv\u0259ll\u0259rind\u0259n informasiya c\u0259miyy\u0259tinin formala\u015fmas\u0131 konsepsiyas\u0131 meydana \u00e7\u0131xsa da, yaln\u0131z 2003-c\u00fc ilin Dekabr\u0131nda BMT v\u0259 YUNESKO-nun Cenevr\u0259d\u0259 ke\u00e7iril\u0259n \u0130nformasiya C\u0259miyy\u0259ti \u00fczr\u0259 \u00dcmumd\u00fcnya Sammiti \u00dc\u00e7\u00fcnc\u00fc minilliyin \u0259sas v\u0259zif\u0259sini-informasiya c\u0259miyy\u0259ti qurulmas\u0131 v\u0259zif\u0259sini b\u0259\u015f\u0259riyy\u0259tin inki\u015faf\u0131n\u0131n m\u00fch\u00fcm \u015f\u0259rti kimi vur\u011fulad\u0131. Az\u0259rbaycan Respublikas\u0131n\u0131n Prezidenti \u0130lham \u018fliyev h\u0259min Sammitd\u0259 \u00e7\u0131x\u0131\u015f ed\u0259r\u0259k \u00f6lk\u0259mizd\u0259 informasiya v\u0259 kommunikasiya texnologiyalar\u0131n\u0131n g\u00fcnd\u0259lik h\u0259yat\u0131m\u0131z\u0131n t\u0259rkib hiss\u0259sin\u0259 \u00e7evrildiyini, m\u00fct\u0259x\u0259ssisl\u0259rin informasiya v\u0259 kompyuter texnologiyalar\u0131 \u00fczr\u0259 m\u00fcxt\u0259lif layih\u0259l\u0259ri h\u0259yata ke\u00e7irdikl\u0259rini bildirmi\u015fdir. Bu g\u00fcn informasiya v\u0259 kommunikasiya texnologiyalar\u0131 istimai \u2013 siyasi, sosial-iqtisadi, m\u0259d\u0259ni sah\u0259l\u0259ri \u0259hat\u0259 ed\u0259r\u0259k c\u0259miyy\u0259tin inki\u015faf\u0131na g\u00fccl\u00fc t\u0259sir g\u00f6st\u0259r\u0259n \u0259sas amill\u0259rd\u0259n birin\u0259 \u00e7evrilmi\u015fdir.<\/p>\n<p>Kitabxanalar\u0131m\u0131z\u0131n modernl\u0259\u015fm\u0259 prosesinin s\u00fcr\u0259tl\u0259ndirilm\u0259si, m\u0259lumat baza bank\u0131n\u0131n yarad\u0131lmas\u0131, texniki resurslar\u0131n art\u0131r\u0131lmas\u0131, beyn\u0259lxalq elektron sistemin\u0259 ke\u00e7id, m\u00fcasir \u015f\u0259raitd\u0259 \u00f6lk\u0259mizin kitabxana sistemind\u0259 oxuculara yeni xidm\u0259t n\u00f6v\u00fc \u2013 \u201c\u0130nformasiya xidm\u0259ti\u201d n\u00f6v\u00fcn\u00fc yaratm\u0131\u015fd\u0131r ki, m\u0259hz bu da kitabxana xidm\u0259tinin \u0259sas mahiyy\u0259tini \u00f6z\u00fcnd\u0259 birl\u0259\u015fdir\u0259n, onlar\u0131n \u00fcz\u0259rind\u0259 y\u00fcks\u0259l\u0259n, m\u00fcasir t\u0259l\u0259bl\u0259r\u0259 cavab ver\u0259 bil\u0259n bir xidm\u0259t n\u00f6v\u00fc kimi s\u0259sl\u0259ns\u0259 d\u0259, o m\u0259zmunca\u201d kitabxana xidm\u0259tinin\u201d davam\u0131d\u0131r.<\/p>\n<p>\u0130nformasiya xidm\u0259ti oxucular\u0131n informasiya t\u0259l\u0259bat\u0131na tam cavab ver\u0259 bil\u0259n m\u00fcasir informasiya texnologiyalar\u0131n\u0131n t\u0259tbiqi v\u0259 ondan istifad\u0259y\u0259 \u0259saslanan, internet vasit\u0259sil\u0259 d\u00fcnya m\u00fcst\u0259visin\u0259 \u00e7\u0131xan, elektron vasit\u0259l\u0259rin k\u00f6m\u0259yi il\u0259 oxucular\u0131n qar\u015f\u0131s\u0131nda b\u00f6y\u00fck informasiya m\u0259kan\u0131 yaradan, b\u0259\u015f\u0259ri bilikl\u0259r x\u0259zin\u0259si, virtual kitabxanalar\u0131n k\u00f6m\u0259yi il\u0259 oxucular\u0131n mal\u0131na \u00e7evril\u0259 bil\u0259n xidm\u0259t n\u00f6v\u00fcd\u00fcr.<\/p>\n<p>\u0130nformasiya xidm\u0259ti oxucular\u0131n informasiya t\u0259l\u0259bat\u0131n\u0131 \u00f6d\u0259m\u0259y\u0259 y\u00f6n\u0259lmi\u015f f\u0259aliyy\u0259t sah\u0259sidir.<\/p>\n<p>M\u00fcasir kitabxanalarda informasiya xidm\u0259ti bir s\u0131ra oxucu qruplar\u0131 il\u0259 i\u015fd\u0259 \u0259n \u00fcst\u00fcn istiqam\u0259t hesab olunur v\u0259 oxucu sor\u011fular\u0131n\u0131n m\u00fcr\u0259kk\u0259bliyi bax\u0131m\u0131ndan daim geni\u015fl\u0259nir. \u0130nformasiya xidm\u0259ti zaman\u0131 oxucular\u0131 m\u0259lumatland\u0131rmaq \u0259sas m\u0259s\u0259l\u0259dir ki, bu da kitabxana\u00e7\u0131lardan y\u00fcks\u0259k pe\u015f\u0259 biliyi t\u0259l\u0259b edir.<\/p>\n<p>M\u00fcasir kitabxanalar\u0131m\u0131z\u0131n informasiya-texnologiyalar\u0131 il\u0259 t\u0259min edilm\u0259si sah\u0259sind\u0259 d\u00f6vl\u0259t xeyli t\u0259dbirl\u0259r g\u00f6r\u00fcr. Kitabxanalar\u0131n internet \u015f\u0259b\u0259k\u0259sin\u0259 qo\u015fulmas\u0131, oxucular \u00fc\u00e7\u00fcn \u00fcmuma\u00e7\u0131q informasiya m\u0259kan\u0131n\u0131n formala\u015fmas\u0131, xidm\u0259t prosesind\u0259 elektron s\u0259n\u0259dl\u0259ri v\u0259 kataloqlar\u0131, elektron po\u00e7tu, CD ROM v\u0259 s. informasiya texnologiyas\u0131n\u0131n t\u0259tbiqini t\u0259min ed\u0259n t\u0259dbirl\u0259r h\u0259yata ke\u00e7irir. Kitabxanalarda xidm\u0259t i\u015fi il\u0259 informatikan\u0131n qar\u015f\u0131l\u0131ql\u0131 elmi \u0259laq\u0259l\u0259rinin z\u0259nginl\u0259\u015fm\u0259sin\u0259 \u015f\u0259rait yarad\u0131r.<\/p>\n<p>M\u00fcasir kitabxanalarda informasiyala\u015fd\u0131r\u0131lm\u0131\u015f c\u0259miyy\u0259td\u0259 biblioqrafik yaz\u0131lar\u0131n ma\u015f\u0131nla oxunan MARC format\u0131na \u0259saslanan Avtomatla\u015fd\u0131r\u0131lm\u0131\u015f Kitabxaqna \u2013 \u0130nformasiya Sisteminin yarad\u0131lmas\u0131 m\u00fcmk\u00fcn olmu\u015fdur. Avtomatla\u015fd\u0131r\u0131lm\u0131\u015f Kitabxana \u0130nformasiya Sisteml\u0259rinin yarad\u0131lmas\u0131 kitabxana\u00e7\u0131 \u0259m\u0259yinin, xidm\u0259t prosesinin avtomatla\u015fd\u0131r\u0131lmas\u0131na, q\u0131sa zaman \u0259rzind\u0259 m\u0259lumatlanma\u011fa, informasiyan\u0131n \u00e7oxc\u0259h\u0259tli axtar\u0131\u015f\u0131na, oxucu sor\u011fular\u0131n\u0131n on-line yerin\u0259 yetirilm\u0259sin\u0259, \u0259d\u0259biyyatlar\u0131n oxucu t\u0259l\u0259batlar\u0131na uy\u011fun komplektl\u0259\u015fdirilm\u0259sin\u0259, kitabxana hesabat\u0131n\u0131n, planlar\u0131n\u0131n, statistikan\u0131n u\u00e7otunun apar\u0131lmas\u0131na elektron n\u0259zar\u0259ti art\u0131r\u0131r.<\/p>\n<p>\u0130nformasiyala\u015fd\u0131r\u0131lm\u0131\u015f c\u0259miyy\u0259td\u0259 oxucu sor\u011fular\u0131n\u0131n \u00f6d\u0259nilm\u0259si sah\u0259sind\u0259 h\u0259m \u0259n\u0259n\u0259vi, h\u0259m d\u0259 elektron texnolgiya xidm\u0259tind\u0259n qar\u015f\u0131l\u0131ql\u0131 \u015f\u0259kild\u0259 istifad\u0259 edilir.<\/p>\n<p>Onu da qeyd etm\u0259liy\u0259m ki, m\u0259n Az\u0259rbaycan D\u00f6vl\u0259t \u0130qtisad Universitetinin (UNEC)-in kitabxanas\u0131n\u0131n oxu zal\u0131nda kitabxana \u00fc\u00e7\u00fcn \u0259n s\u0259viyy\u0259li proqram olan Avtomatla\u015fd\u0131r\u0131lm\u0131\u015f Kitabxana \u0130nformasiya Sistemi (AK\u0130S), \u0130RB\u0130S-64 proqram\u0131 vasit\u0259sil\u0259 be\u015f min addan \u00e7ox kitablar\u0131n d\u00f6rd dild\u0259 (Az\u0259rbaycan, Rus, \u0130ngilis v\u0259 T\u00fcrk dill\u0259rind\u0259) elektron kataloqunu yaratm\u0131\u015fam v\u0259 yeni kitablar g\u0259ldikc\u0259 bu i\u015f davam etdirilir. Bu \u0259d\u0259biyyatlar\u0131 tipin\u0259, n\u00f6v\u00fcn\u0259, m\u00f6vzusuna, xronoloji v\u0259 dig\u0259r prinsipl\u0259rin\u0259 g\u00f6r\u0259 kompyuter\u0259 daxil etmi\u015fik.<\/p>\n<p>\u0130RB\u0130S-64 (AK\u0130S)-proqram\u0131 vasit\u0259sil\u0259 oxuculara h\u0259m kitabxanan\u0131n \u00f6z\u00fcn\u00fcn lokal \u015f\u0259b\u0259k\u0259 vasit\u0259sil\u0259, h\u0259m d\u0259 kitabxanaya g\u0259lm\u0259d\u0259n d\u0259 Web s\u0259hif\u0259miz vasit\u0259sil\u0259 onun fondu il\u0259 tan\u0131\u015f olmaq imkan\u0131 yarad\u0131r. Bu sistem oxucular\u0131n m\u00fcxt\u0259lif aspektli sor\u011fular\u0131n\u0131 h\u0259rt\u0259r\u0259fli t\u0259min etm\u0259k \u00fc\u00e7\u00fcn geni\u015f axtar\u0131\u015f imkan\u0131na malikdir.<\/p>\n<p>M\u00fcasir \u015f\u0259raitd\u0259 kitabxanalarda oxuculara y\u00fcks\u0259k xidm\u0259ti t\u0259\u015fkil etm\u0259k \u00fc\u00e7\u00fcn s\u0259rf edil\u0259n vaxt\u0131 minimuma endirm\u0259k laz\u0131md\u0131r. \u018fn\u0259n\u0259vi kitabxanalarda oxucu \u0259d\u0259biyyat\u0131 sifari\u015f etm\u0259k \u00fc\u00e7\u00fcn kataloq qar\u015f\u0131s\u0131nda xeyli vaxt s\u0259rf etm\u0259lidir. Elektron kataloq is\u0259 oxuculara laz\u0131m olan \u0259d\u0259biyyat\u0131n q\u0131sa m\u00fcdd\u0259td\u0259 kitabxanada olmas\u0131 haqq\u0131nda d\u0259qiq m\u0259lumat \u0259ld\u0259 etm\u0259sini t\u0259min edir. Elektron kataloq \u0259d\u0259biyyat fondu haqq\u0131nda oxuculara \u00e7ox s\u0259viyy\u0259li axtar\u0131\u015f imkanlar\u0131 t\u0259klif edir. Dig\u0259r t\u0259r\u0259fd\u0259n is\u0259 oxucu elektron kataloq vasit\u0259siol\u0259 uzaq m\u0259saf\u0259d\u0259n \u0259d\u0259biyyatlar\u0131 axtar\u0131b, sifari\u015f ver\u0259 bil\u0259r.<\/p>\n<p>M\u00fcasir oxucular \u0259n operativ informasiyan\u0131 \u0259ld\u0259 etm\u0259k \u00fc\u00e7\u00fcn internetd\u0259n istifad\u0259ni \u0259v\u0259zsiz say\u0131rlar. Bel\u0259 oxucular\u0131n mara\u011f\u0131n\u0131 elektron kitabxanalar daha \u00e7ox t\u0259min edir.<\/p>\n<p>Elektron kitabxanalar informasiyala\u015fd\u0131r\u0131lm\u0131\u015f c\u0259miyy\u0259t quruculu\u011funun sosial sifari\u015fidir. Elektron kitabxanalar oxuculara informasiya xidm\u0259tinin kompyuterl\u0259\u015fdirilm\u0259sinin n\u0259tic\u0259si olub, \u0259n\u0259n\u0259vi kitabxanalara alternativ bir qurum deyil, yaln\u0131z bir xidm\u0259t n\u00f6v\u00fcd\u00fcr.<\/p>\n<p>Elektron kitabxanalar m\u00fcasir Web texnologiyas\u0131 \u0259sas\u0131nda f\u0259aliyy\u0259t g\u00f6st\u0259rir. Web texnologiya lokal v\u0259 uzaqda yerl\u0259\u015fmi\u015f informasiya ehtiyatlar\u0131n\u0131n inteqrasiyas\u0131n\u0131 t\u0259min edir. Axtar\u0131\u015f v\u0259 naviqasiya vasit\u0259l\u0259ri onun \u0259sas elementl\u0259ridir. M\u0259hz onun say\u0259sind\u0259 m\u00fcasir kitabxanalarda oxucular kitabxanalar\u0131n informasiya ehtiyatlar\u0131ndan istifad\u0259 edir. Axtar\u0131\u015f aparat\u0131 oxucu sor\u011fusu \u0259sas\u0131nda informasiya ehtiyat\u0131n\u0131n metaveril\u0259nl\u0259r bazas\u0131nda axtar\u0131\u015f aparma\u011f\u0131 t\u0259min ed\u0259n x\u00fcsusi moduldan ibar\u0259tdir.<\/p>\n<p>Naviqasiya elementl\u0259ri is\u0259 konkret s\u0259n\u0259d\u0259 istinad\u0131 t\u0259min ed\u0259n hiperistinad siyah\u0131s\u0131ndan ibar\u0259tdir.<\/p>\n<p>Elektron kitabxanalardan istifad\u0259 etm\u0259k \u00fc\u00e7\u00fcn oxucuda internet\u0259 qo\u015fulmu\u015f kompyuter v\u0259 internetin WWW, FTP xidm\u0259tind\u0259n istifad\u0259 v\u0259rdi\u015fi olmal\u0131d\u0131r. Az\u0259rbaycan D\u00f6vl\u0259t \u0130qtisad Universitetinin (UNEC) elektron kitabxanas\u0131 v\u0259 oxu zal\u0131m\u0131z m\u00fcasir t\u0259l\u0259bl\u0259r\u0259 cavab ver\u0259n kompyuter avadanl\u0131qlar\u0131 il\u0131 t\u0259chiz edilmi\u015f, avtomatla\u015fd\u0131r\u0131lm\u0131\u015fd\u0131r. Bu da internet vasit\u0259sil\u0259 ba\u015fqa kitabxanalara yol a\u00e7\u0131b, \u0259laq\u0259 yaranmas\u0131na imkan verir.<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p><em>L\u0259taf\u0259t M\u0259h\u0259rr\u0259mova<\/em><br \/>\n<em>Az\u0259rbaycan D\u00f6vl\u0259t \u0130qtisad Universitetinin\u00a0 (UNEC) kitabxana\u00e7\u0131s\u0131<\/em><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>&#8220;\u0130qtisadiyyat&#8221; q\u0259zeti Ulu \u00f6nd\u0259r Heyd\u0259r \u018fliyev kitabxanalara x\u00fcsusi diqq\u0259t v\u0259 qay\u011f\u0131 g\u00f6st\u0259r\u0259r\u0259k demi\u015fdir: \u201cKitabxana, xalq, mill\u0259t, c\u0259miyy\u0259t \u00fc\u00e7\u00fcn m\u00fcq\u0259dd\u0259s bir yer, m\u0259n\u0259viyyat, bilik, z\u0259ka m\u0259nb\u0259yidir. Ona g\u00f6r\u0259 d\u0259 kitabxanalara daim h\u00f6rm\u0259t, xalq\u0131m\u0131z\u0131n m\u0259d\u0259niyy\u0259tini n\u00fcmayi\u015f etdir\u0259n amill\u0259rd\u0259n biridir.\u201d Prezident \u0130lham \u018fliyev 2007-ci il Aprelin 21-d\u0259 \u201cAz\u0259rbaycanda kitabxanalar\u0131n f\u0259aliyy\u0259tinin yax\u015f\u0131la\u015fd\u0131r\u0131lomas\u0131na, maddi-texniki bazas\u0131n\u0131n m\u00f6hk\u0259ml\u0259ndirilm\u0259sin\u0259, m\u00fcasir informasiya texnologiyalar\u0131 il\u0259 [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":6,"featured_media":92259,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[3],"tags":[2683],"class_list":["post-92256","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-xeberler","tag-letafet-meherremova"],"_links":{"self":[{"href":"http:\/\/unec.edu.az\/az\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/92256","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"http:\/\/unec.edu.az\/az\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"http:\/\/unec.edu.az\/az\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"http:\/\/unec.edu.az\/az\/wp-json\/wp\/v2\/users\/6"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"http:\/\/unec.edu.az\/az\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=92256"}],"version-history":[{"count":3,"href":"http:\/\/unec.edu.az\/az\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/92256\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":92261,"href":"http:\/\/unec.edu.az\/az\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/92256\/revisions\/92261"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"http:\/\/unec.edu.az\/az\/wp-json\/wp\/v2\/media\/92259"}],"wp:attachment":[{"href":"http:\/\/unec.edu.az\/az\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=92256"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"http:\/\/unec.edu.az\/az\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=92256"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"http:\/\/unec.edu.az\/az\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=92256"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}