{"id":40666,"date":"2016-02-10T17:39:45","date_gmt":"2016-02-10T13:39:45","guid":{"rendered":"https:\/\/unec.edu.az\/iqtisadi-problemleri-nece-hell-etmeli-professorun-teklifleri-2\/"},"modified":"2016-02-10T19:39:43","modified_gmt":"2016-02-10T15:39:43","slug":"iqtisadi-problemleri-nece-hell-etmeli-professorun-teklifleri","status":"publish","type":"post","link":"http:\/\/unec.edu.az\/ru\/iqtisadi-problemleri-nece-hell-etmeli-professorun-teklifleri\/","title":{"rendered":"\u201c\u041a\u0430\u043a \u0440\u0435\u0448\u0438\u0442\u044c \u044d\u043a\u043e\u043d\u043e\u043c\u0438\u0447\u0435\u0441\u043a\u0438\u0435 \u043f\u0440\u043e\u0431\u043b\u0435\u043c\u044b?\u201d \u2013 \u041f\u0440\u0435\u0434\u043b\u043e\u0436\u0435\u043d\u0438\u044f \u043f\u0440\u043e\u0444\u0435\u0441\u0441\u043e\u0440\u0430"},"content":{"rendered":"<p><span style=\"font-size: 14pt; color: #000080;\"><strong><em><a href=\"https:\/\/unec.edu.az\/application\/uploads\/2016\/02\/Elshad-Mammadov.jpg\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\"alignleft wp-image-40622 \" title=\"left\" src=\"https:\/\/unec.edu.az\/application\/uploads\/2016\/02\/Elshad-Mammadov-300x258.jpg\" alt=\"Elshad Mammadov\" width=\"289\" height=\"249\" srcset=\"http:\/\/unec.edu.az\/application\/uploads\/2016\/02\/Elshad-Mammadov-300x258.jpg 300w, http:\/\/unec.edu.az\/application\/uploads\/2016\/02\/Elshad-Mammadov.jpg 511w\" sizes=\"auto, (max-width: 289px) 100vw, 289px\" \/><\/a><a style=\"color: #000080;\" href=\"http:\/\/azpolitika.info\/?p=192401\">azpolitika.info<\/a><\/em><\/strong><\/span><\/p>\n<p><strong>El\u015fad M\u0259mm\u0259dov,<\/strong><br \/>\n\u0130qtisad elml\u0259ri doktoru, professor<\/p>\n<p><strong>Az\u0259rbaycan iqtisadiyyat\u0131n\u0131n m\u00fcasir \u015f\u0259raitd\u0259 \u00fczl\u0259\u015fdiyi probleml\u0259r, t\u0259\u0259ss\u00fcf ki, sistemli v\u0259 kompleks xarakter da\u015f\u0131y\u0131r. Bel\u0259 ki, manat\u0131n devalvasiyas\u0131, pul-kredit, maliyy\u0259 siyas\u0259tinin v\u0259 \u00fcmumilikd\u0259 \u00f6lk\u0259nin iqtisadi sisteminin idar\u0259edilm\u0259si v\u0259 t\u0259nziml\u0259nm\u0259si \u00fc\u00e7\u00fcn t\u0259l\u0259b olunan \u00f6lk\u0259nin strateji valyuta ehtiyyatlar\u0131n\u0131n h\u0259cminin k\u0259skin \u015f\u0259kild\u0259 azalmas\u0131, xarici geosiyasi v\u0259 qeyri-m\u00fcnbit qlobal bazar konyukturu amill\u0259ri n\u0259tic\u0259sind\u0259 \u201cneft g\u0259lirl\u0259rinin\u201d, habel\u0259 \u0259halinin real g\u0259lirl\u0259rinin sur\u0259tl\u0259 azalmas\u0131, i\u015f yerl\u0259rinin ba\u011flanmas\u0131, istehlak bazar\u0131nda m\u00f6vcud olan qiym\u0259t art\u0131m\u0131 il\u0259 ba\u011fl\u0131 probleml\u0259r v\u0259 dig\u0259r b\u00f6hran elementl\u0259ri, s\u00f6zs\u00fcz ki, \u00f6lk\u0259 iqtisadiyyat\u0131n\u0131n kifay\u0259t q\u0259d\u0259r ciddi probleml\u0259rl\u0259 \u00fczl\u0259\u015fdiyini g\u00f6st\u0259rir.<\/strong><\/p>\n<p>\u00d6lk\u0259 h\u00f6kum\u0259tinin iqtisadi blokunun v\u0259 M\u0259rk\u0259zi Bank\u0131n son 1 il \u0259rzind\u0259 \u00f6lk\u0259nin milli valyutas\u0131n\u0131n m\u0259z\u0259nn\u0259sinin qorunmas\u0131 \u00fc\u00e7\u00fcn h\u0259yata ke\u00e7irdiyi t\u0259dbirl\u0259r, \u00f6lk\u0259nin strateji valyuta ehtiyyatlar\u0131n\u0131n \u00f6n\u0259mli d\u0259r\u0259c\u0259d\u0259 azalmas\u0131na s\u0259b\u0259b olmu\u015fdur. Bu istiqam\u0259td\u0259 t\u0259hlil aparan bir s\u0131ra iqtisad\u00e7\u0131lar, ilk bax\u0131\u015fdan iqtisadiyyatlar\u0131n\u0131n qurulu\u015funa g\u00f6r\u0259 Az\u0259rbaycan iqtisadiyyat\u0131na ox\u015far olan Rusiya Federasiyas\u0131 v\u0259 Qazax\u0131stan iqtisadiyyatlar\u0131n\u0131 misal g\u0259tirirl\u0259r ki, h\u0259min \u00f6lk\u0259l\u0259rin h\u00f6kum\u0259tl\u0259ri v\u0259 M\u0259rk\u0259zi Banklar\u0131 milli valyutan\u0131n m\u0259z\u0259nn\u0259sinin strateji valyuta ehtiyyatlar\u0131 hesab\u0131na y\u00fcks\u0259k s\u0259viyy\u0259d\u0259 saxlan\u0131lmas\u0131 siyas\u0259tind\u0259n \u0259l \u00e7\u0259k\u0259r\u0259k, m\u0259z\u0259nn\u0259 siyas\u0259tind\u0259 liberalla\u015fmaya getmi\u015fl\u0259r v\u0259 bununla da strateji valyuta ehtiyyatlar\u0131n\u0131n \u00f6n\u0259mli hiss\u0259sini qoruya bilmi\u015fl\u0259r. <strong>S\u00f6zs\u00fcz ki, bu yana\u015fmada m\u0259ntiq var. Amma bir m\u0259qam\u0131 n\u0259z\u0259rd\u0259n qa\u00e7\u0131rmaq olmaz ki, n\u0259 q\u0259d\u0259r ox\u015far qurulu\u015fa malik olsalar da, yuxar\u0131da qeyd edil\u0259n \u00f6lk\u0259l\u0259rin iqtisadiyyat\u0131n\u0131n strukturu Az\u0259rbaycan iqtisadiyyat\u0131n\u0131n strukturundan kifay\u0259t q\u0259d\u0259r f\u0259rqlidir.<\/strong> Burada m\u00fch\u00fcm m\u0259qam ondan ibar\u0259tdir ki, Az\u0259rbaycan iqtisadiyyat\u0131n\u0131n ixracda \u201cneft amilind\u0259n\u201d, daxili bazarda, o c\u00fcml\u0259d\u0259n, istehlak bazar\u0131nda is\u0259 idxaldan as\u0131l\u0131l\u0131\u011f\u0131 daha problemli s\u0259viyy\u0259d\u0259dir. Bu \u015f\u0259raitd\u0259 manat\u0131n m\u0259z\u0259nn\u0259sinin maksimum qorunmas\u0131, haz\u0131rki \u015f\u0259raitd\u0259, \u00f6lk\u0259 iqtisadiyyat\u0131 \u00fc\u00e7\u00fcn h\u0259lledici rol oynay\u0131r. Fikrimc\u0259, iqtisadi blok t\u0259r\u0259find\u0259n milli valyutanin m\u0259z\u0259nn\u0259sinin qorunmas\u0131 istiqam\u0259tind\u0259 \u00f6lk\u0259miz \u00fc\u00e7\u00fcn kifay\u0259t q\u0259d\u0259r b\u00f6y\u00fck h\u0259cmd\u0259 resurslar\u0131n x\u0259rcl\u0259nm\u0259si bar\u0259d\u0259 q\u0259rar q\u0259bul etm\u0259sinin \u0259sas s\u0259b\u0259bi m\u0259hz bundan ibar\u0259tdir.<\/p>\n<p><strong>M\u00f6vcud iqtisadi v\u0259ziyy\u0259tin yaranmas\u0131n\u0131n ba\u015fl\u0131ca s\u0259b\u0259bl\u0259rin\u0259 g\u0259ldikd\u0259, fikrimc\u0259, burada \u0259sas s\u0259b\u0259bi ancaq \u00f6lk\u0259y\u0259 xammal ixracat\u0131ndan \u201cb\u00f6y\u00fck neft pullar\u0131n\u0131n\u201d g\u0259lm\u0259sind\u0259 v\u0259 son ill\u0259rd\u0259 qeyri-neft sektorunun dinamik \u015f\u0259kild\u0259 inki\u015faf etm\u0259m\u0259sind\u0259 \u011f\u00f6rm\u0259k, m\u0259s\u0259l\u0259y\u0259 bir q\u0259d\u0259r s\u0259thi yana\u015fman\u0131n n\u0259tic\u0259sidir.<\/strong> \u00d6lk\u0259 iqtisadiyyat\u0131ndak\u0131 struktur disbalans\u0131n \u0259sas s\u0259b\u0259bi, z\u0259nnimc\u0259, daha d\u0259rindir. Ke\u00e7mi\u015f Sovet \u0130ttifaq\u0131n\u0131n iqtisadiyyat\u0131, istehsal, ticar\u0259t, sat\u0131\u015f sisteml\u0259ri savadl\u0131 \u015f\u0259kild\u0259 vahid \u00dcmumittifaq Xalq T\u0259s\u0259rr\u00fcfat\u0131 sistemind\u0259 c\u0259ml\u0259\u015fdirilmi\u015fdir. Sovet \u0130ttifaq\u0131n\u0131n s\u00fcqutundan sonra ke\u00e7mi\u015f m\u00fctt\u0259fiq respublikalar\u0131n\u0131n iqtisadi elitas\u0131n\u0131n strateji s\u0259hvi h\u0259min iqtisadi, t\u0259s\u0259rr\u00fcfat \u0259laq\u0259l\u0259rinin tamamil\u0259 da\u011f\u0131d\u0131lmas\u0131nda idi. Bu \u0259laq\u0259l\u0259rin da\u011f\u0131d\u0131lmas\u0131 ke\u00e7mi\u015f Sovet respublikalar\u0131n\u0131n iqtisadiyyatlar\u0131 \u00fc\u00e7\u00fcn ac\u0131nacaql\u0131, b\u0259lk\u0259 d\u0259 h\u0259tta fatal rol oynam\u0131\u015fd\u0131r v\u0259 \u00f6lk\u0259 iqtisadiyyat\u0131nda m\u00f6vcud olan struktur disbalans\u0131n \u0259sas s\u0259b\u0259bi, fikrimc\u0259, m\u0259hz bundad\u0131r. \u00c7<strong>\u00fcnki m\u00fcasir iqtisadiyyatda h\u0259tta keyfiyy\u0259tli \u015f\u0259kild\u0259 istehsal prosesinin qurulmas\u0131 bel\u0259, iqtisadi effektivliyin tam t\u0259minat\u00e7\u0131s\u0131 ola bilm\u0259z. \u0130qtisadiyyat\u0131n effektivliyi \u00fc\u00e7\u00fcn h\u0259m d\u0259 dayan\u0131ql\u0131 sat\u0131\u015f kanallar\u0131, real bazarlar, m\u00f6hk\u0259m ticar\u0259t \u0259laq\u0259l\u0259ri m\u00f6vcud olmal\u0131d\u0131r ki, iqtisadi sistem dinamik inki\u015faf etdirilsin.<\/strong> Bu bax\u0131mdan \u00f6lk\u0259 iqtisadiyyat\u0131n\u0131n xammal ixracat\u0131na s\u00f6yk\u0259nm\u0259si h\u0259min struktur disbalans\u0131n \u0259sas s\u0259b\u0259bi olmam\u0131\u015fd\u0131r. Lakin qeyd etm\u0259k laz\u0131md\u0131r ki, bu amil h\u0259min problemin daha da d\u0259rinl\u0259\u015fm\u0259sin\u0259 xidm\u0259t etmi\u015fdir.<\/p>\n<p>M\u00f6vcud iqtisadi probleml\u0259rin dig\u0259r s\u0259b\u0259bl\u0259rin\u0259 g\u0259ldikd\u0259, bunlar, ilk n\u00f6vb\u0259d\u0259, milli iqtisadiyyatda r\u0259qab\u0259t m\u00fchitinin formala\u015fd\u0131r\u0131lmas\u0131, institusional v\u0259 sistemli effektivlik, emal s\u0259nay\u0259sinin, k\u0259nd t\u0259s\u0259rr\u00fcfat\u0131n\u0131n, xidm\u0259t sah\u0259l\u0259rinin, qeyri-xammal ixrac potensial\u0131n\u0131n inki\u015faf\u0131 il\u0259 ba\u011fl\u0131 probleml\u0259rdir.<\/p>\n<p>Haz\u0131rki \u015f\u0259raitd\u0259 \u00f6lk\u0259 iqtisadiyyat\u0131n\u0131n m\u00f6vcud durumu makroiqtisadi s\u0259viyy\u0259d\u0259 sistemli antib\u00f6hran t\u0259dbirl\u0259rinin h\u0259yata ke\u00e7irilm\u0259sini z\u0259ruri edir. S\u00f6zs\u00fcz ki, \u00f6lk\u0259 iqtisadiyyat\u0131n\u0131n dayan\u0131ql\u0131 inki\u015faf\u0131 \u00fc\u00e7\u00fcn h\u0259yata ke\u00e7iril\u0259c\u0259k t\u0259dbirl\u0259r kompleksinin t\u0259\u015fkili kifay\u0259t q\u0259d\u0259r irih\u0259cmli v\u0259 geni\u015f yana\u015fma t\u0259l\u0259b ed\u0259n bir prosesdir. Bununla bel\u0259, <strong>fikrimc\u0259, makroiqtisadi s\u0259viyy\u0259d\u0259 Antib\u00f6hran proqram\u0131n\u0131n \u0259sas tezisl\u0259rini a\u015fa\u011f\u0131dak\u0131 kimi strukturla\u015fd\u0131rmaq olar:<\/strong><\/p>\n<p><strong>1.<\/strong> Yaranm\u0131\u015f v\u0259ziyy\u0259t \u00f6lk\u0259d\u0259 sosial iqlimin m\u00fclayiml\u0259\u015fm\u0259si \u00fc\u00e7\u00fcn sosial y\u00f6n\u00fcml\u00fc t\u0259dbirl\u0259r kompleksinin h\u0259yata ke\u00e7irilm\u0259sini z\u0259ruri edir. Bu t\u0259dbirl\u0259r \u0259m\u0259k haqlar\u0131, pensiya v\u0259 dig\u0259r sosial m\u00fcavin\u0259tl\u0259rin indeksasiyas\u0131n\u0131 \u00f6z\u00fcnd\u0259 \u0259ks etdirm\u0259lidir ki, \u0259halinin geni\u015f t\u0259b\u0259q\u0259l\u0259rinin iqtisadi b\u00f6hran n\u0259tic\u0259sind\u0259 m\u0259ruz qald\u0131\u011f\u0131 \u00e7\u0259tinlikl\u0259rin t\u0259siri maksimum d\u0259r\u0259c\u0259d\u0259 azald\u0131ls\u0131n. Burada vacib m\u0259qam ondan ibar\u0259tdir ki, bu t\u0259dbirl\u0259rin inflyasiyan\u0131n art\u0131m\u0131 il\u0259 n\u0259tic\u0259l\u0259nm\u0259sinin qar\u015f\u0131s\u0131n\u0131n al\u0131nmas\u0131 \u00fc\u00e7\u00fcn pul k\u00fctl\u0259si maksimal \u015f\u0259kild\u0259 \u0259mt\u0259\u0259 k\u00fctl\u0259si il\u0259 t\u0259min olunmal\u0131d\u0131r.<\/p>\n<p><strong>2.<\/strong> \u00d6lk\u0259d\u0259 \u0259n az\u0131ndan daxili v\u0259 regional bazarlar \u00fc\u00e7\u00fcn, r\u0259qab\u0259tqabiliyy\u0259tli milli istehsal sisteminin formala\u015fd\u0131r\u0131lmas\u0131. Bu m\u0259s\u0259l\u0259 antib\u00f6hran t\u0259dbirl\u0259rinin \u0259n \u00e7\u0259tin hiss\u0259si hesab oluna bil\u0259r v\u0259 onun h\u0259lli m\u00fcr\u0259kk\u0259b, strukturla\u015fd\u0131r\u0131lm\u0131\u015f yana\u015fman\u0131n t\u0259tbiqini z\u0259ruri edir. Fikrimc\u0259, bu istiqam\u0259td\u0259 g\u00f6r\u00fcl\u0259n i\u015fl\u0259r, \u0259sas\u0259n, a\u015fa\u011f\u0131da g\u00f6st\u0259rildiyi kimi qrupla\u015fd\u0131r\u0131lmal\u0131d\u0131r:<\/p>\n<p><em>a) \u00f6lk\u0259d\u0259 istehsal prosesinin perspektiv sah\u0259l\u0259rinin m\u00fc\u0259yy\u0259n edilm\u0259si \u00fc\u00e7\u00fcn daxili v\u0259 xarici regional bazarlarda effektiv marketinq t\u0259dqiqatlar\u0131n\u0131n apar\u0131lmas\u0131;<\/em><\/p>\n<p><em>b) idxal\u0131n \u0259v\u0259z edilm\u0259si m\u00fcmk\u00fcn olan bazar \u0259mt\u0259\u0259l\u0259rinin, \u0259sas\u0259n istehlak \u0259mt\u0259\u0259l\u0259rinin assortimentinin m\u00fc\u0259yy\u0259nl\u0259\u015fdirilm\u0259si v\u0259 bu \u0259mt\u0259\u0259l\u0259r \u00fczr\u0259 \u00f6lk\u0259d\u0259 tamamil\u0259 (istehsal\u0131n b\u00fct\u00fcn tsikll\u0259rind\u0259) idxaldan as\u0131l\u0131 olmayan istehsal prosesinin t\u0259\u015fkil edilm\u0259si;<\/em><\/p>\n<p><em>c) qeyri-xammal ixrac\u0131 sektoruna d\u0259qiq v\u0259 \u015f\u0259ffaf \u015f\u0259kild\u0259 investisiya qoyulu\u015fu;<\/em><\/p>\n<p><em>d) Azad \u0130qtisadi Zonalar\u0131n v\u0259 dig\u0259r \u0259h\u0259miyy\u0259tli vergi v\u0259 dig\u0259r g\u00fcz\u0259\u015ftl\u0259ri n\u0259z\u0259rd\u0259 tutan proqramlar\u0131n t\u0259tbiqi. Burada ba\u015fl\u0131ca m\u0259qs\u0259d \u00f6lk\u0259d\u0259 apar\u0131c\u0131 xarici \u015firk\u0259tl\u0259r t\u0259r\u0259find\u0259n t\u0259l\u0259bat s\u0259viyy\u0259si y\u00fcks\u0259k olan, d\u00fcnyada tan\u0131nm\u0131\u015f brend m\u0259hsullar\u0131 istehsal\u00e7\u0131lar\u0131 olan \u015firk\u0259tl\u0259rin, \u0259sas\u0259n, istehlak \u0259mt\u0259\u0259l\u0259rinin istehsal\u0131n\u0131n t\u0259\u015fkili olmal\u0131d\u0131r. Bu, \u0259sas\u0259n o \u0259mt\u0259\u0259 qruplar\u0131na aiddir ki, yax\u0131n g\u0259l\u0259c\u0259kd\u0259 h\u0259min \u0259mt\u0259\u0259 qruplar\u0131 \u00fczr\u0259 \u00f6lk\u0259d\u0259 tam tsiklli r\u0259qab\u0259tqabiliyy\u0259tli istehsal prosesinin t\u0259\u015fkili real deyil (misal \u00fc\u00e7\u00fcn m\u0259i\u015f\u0259t kimyas\u0131 sah\u0259si). Burada s\u00f6hb\u0259t \u00f6lk\u0259 \u0259razisind\u0259 yerli \u0259m\u0259k resurslar\u0131ndan istifad\u0259 etm\u0259l\u0259ri vasit\u0259si il\u0259 apar\u0131c\u0131 d\u00fcnya brend \u0259mt\u0259\u0259l\u0259ri istehsal\u00e7\u0131lar\u0131 olan \u015firk\u0259tl\u0259rin istehsal meydan\u00e7alar\u0131n\u0131n yarad\u0131lmas\u0131ndan gedir ki, bu da \u00f6lk\u0259d\u0259 y\u00fcks\u0259k haz\u0131rl\u0131ql\u0131 m\u00fch\u0259ndis t\u0259b\u0259q\u0259sinin formala\u015fmas\u0131na s\u0259b\u0259b olmal\u0131d\u0131r. Bu is\u0259, \u00f6z n\u00f6vb\u0259sind\u0259, m\u00fcasir \u015f\u0259raitd\u0259 innovasiyal\u0131, r\u0259qab\u0259tqabiliyy\u0259tli iqtisadiyyat\u0131n qurulmas\u0131n\u0131n vacib \u015f\u0259rtl\u0259rind\u0259ndir.<\/em><\/p>\n<p><strong>3.<\/strong> \u00d6lk\u0259nin iqlim \u015f\u0259raitini v\u0259 bu sah\u0259d\u0259 b\u00f6yuk \u0259n\u0259n\u0259l\u0259rin v\u0259 potensial\u0131n olmas\u0131n\u0131 n\u0259z\u0259r\u0259 alaraq, \u00f6lk\u0259d\u0259 K\u0259nd T\u0259s\u0259rr\u00fcfat\u0131n\u0131n inki\u015faf\u0131na dair geni\u015f Proqram\u0131n haz\u0131rlanmas\u0131 v\u0259 bu proqram\u0131n praktiki t\u0259tbiqi. Bu sah\u0259nin inki\u015faf\u0131 h\u0259m qeyri-xammal ixrac\u0131n\u0131n inki\u015faf\u0131 perspektivl\u0259ri bax\u0131m\u0131ndan, h\u0259m d\u0259 \u00f6lk\u0259nin daxili bazar\u0131n\u0131n qorunmas\u0131 bax\u0131m\u0131ndan \u00f6lk\u0259 iqtisadiyyat\u0131 \u00fc\u00e7\u00fcn strateji m\u0259na da\u015f\u0131y\u0131r. Rusiya Federasiyas\u0131 kimi b\u00f6yuk \u015fimal bazar\u0131n\u0131n m\u00f6vcudlu\u011funu (x\u00fcsusi il\u0259 Rusiya v\u0259 T\u00fcrkiy\u0259 aras\u0131nda m\u00fcnasib\u0259tl\u0259rin soyumas\u0131 fonunda) n\u0259z\u0259r\u0259 alsaq, bu sah\u0259nin inki\u015faf etdirilm\u0259si \u00e7ox b\u00f6y\u00fck effekt ver\u0259 bil\u0259r.<\/p>\n<p><strong>4.<\/strong> \u00d6lk\u0259d\u0259 turizm sektorunun inki\u015faf\u0131. Bu sah\u0259d\u0259 h\u0259m antiinhisar v\u0259 r\u0259qab\u0259t m\u00fchitinin formala\u015fmas\u0131 istiqam\u0259tind\u0259, h\u0259m qiym\u0259t siyas\u0259tind\u0259 kompleks t\u0259dbirl\u0259r g\u00f6r\u00fclm\u0259lidir ki, \u00f6lk\u0259nin turizm potensial\u0131 maksimum \u015f\u0259kild\u0259 realla\u015fd\u0131r\u0131la bilsin.<\/p>\n<p><strong>5.<\/strong> Maliyy\u0259 sektorunun sa\u011flamla\u015fd\u0131r\u0131lmas\u0131 v\u0259 pul-kredit siyas\u0259tinin t\u0259kmill\u0259\u015fdirilm\u0259sin\u0259 dair kompleks t\u0259dbirl\u0259rin h\u0259yata ke\u00e7irilm\u0259si. Bu sah\u0259d\u0259, o c\u00fcml\u0259d\u0259n h\u00fcquqi-normativ aktlar\u0131n t\u0259kmill\u0259\u015fdirilm\u0259si, t\u0259nziml\u0259yici qurumlar t\u0259r\u0259find\u0259n m\u00fcvafiq q\u0259rarlar\u0131n q\u0259bul edilm\u0259si vasit\u0259si il\u0259 maliyy\u0259 sektorunun, kredit t\u0259\u015fkilatlar\u0131n \u00f6lk\u0259 iqtisadiyyat\u0131n\u0131n real sektorunun inki\u015faf\u0131 v\u0259 i\u015fg\u00fczar aktivliyin art\u0131r\u0131lmas\u0131 istiqam\u0259tind\u0259 m\u00fch\u00fcm rol oynamas\u0131na nail olunmal\u0131d\u0131r.<\/p>\n<p><strong>6.<\/strong> \u00d6lk\u0259d\u0259 sistemli \u015f\u0259kild\u0259 antiinhisar t\u0259dbirl\u0259rinin h\u0259yata ke\u00e7irilm\u0259si. Bu istiqam\u0259td\u0259 g\u00f6r\u00fclm\u0259li i\u015fl\u0259r kompleksli olmal\u0131 v\u0259 t\u0259bii inhisarlardan ba\u015flayaraq, idxal-ixrac \u0259m\u0259liyyatlar\u0131na v\u0259 istehlak bazar\u0131n\u0131n formala\u015fd\u0131r\u0131lmas\u0131na kimi m\u00f6vcud olan geni\u015f iqtisadi spektrd\u0259 antiinhisar t\u0259dbirl\u0259rini \u00f6z\u00fcnd\u0259 c\u0259ml\u0259\u015fdirm\u0259lidir.<\/p>\n<p><strong>7.<\/strong> \u0130qtisadiyyat\u0131n d\u00f6vl\u0259t t\u0259nziml\u0259nm\u0259si v\u0259 idar\u0259edilm\u0259si istiqam\u0259tind\u0259 sistemli, struktur v\u0259 institusional islahatlar\u0131n apar\u0131lmas\u0131. \u00d6lk\u0259d\u0259 iqtisadi idar\u0259etm\u0259y\u0259 aid olan qurumlar\u0131n v\u0259 top-menecerl\u0259rin m\u00fcasir \u015f\u0259raitin t\u0259l\u0259bl\u0259rin\u0259 uy\u011funla\u015fd\u0131r\u0131lmas\u0131.<\/p>\n<p><strong>8.<\/strong> \u0130qtisadi \u00e7\u0259tinlikl\u0259r\u0259 baxmayaraq, \u00f6lk\u0259d\u0259 elm, t\u0259hsil v\u0259 s\u0259hiyy\u0259y\u0259 d\u00f6vl\u0259t d\u0259st\u0259yinin art\u0131r\u0131lmas\u0131. Bu sah\u0259l\u0259r strateji \u0259h\u0259miyy\u0259t da\u015f\u0131y\u0131r v\u0259 bu sah\u0259l\u0259r\u0259 edil\u0259n d\u00f6vl\u0259t d\u0259st\u0259yi d\u00f6vl\u0259tin q\u00fcdr\u0259tinin g\u00f6st\u0259ricisidir. Eyni zamanda qeyd etm\u0259k laz\u0131md\u0131r ki, elmin inki\u015faf etdirilm\u0259si istiqam\u0259tind\u0259 h\u0259m n\u0259z\u0259ri, h\u0259m d\u0259 t\u0259tbiqi sah\u0259d\u0259 m\u00fcsb\u0259t n\u0259tic\u0259l\u0259r\u0259 nail olunmal\u0131d\u0131r ki, bu da \u00f6lk\u0259 iqtisadiyyat\u0131n\u0131n uzunm\u00fcdd\u0259tli dayan\u0131ql\u0131 inki\u015faf\u0131na z\u0259min yarada bil\u0259r.<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>azpolitika.info El\u015fad M\u0259mm\u0259dov, \u0130qtisad elml\u0259ri doktoru, professor Az\u0259rbaycan iqtisadiyyat\u0131n\u0131n m\u00fcasir \u015f\u0259raitd\u0259 \u00fczl\u0259\u015fdiyi probleml\u0259r, t\u0259\u0259ss\u00fcf ki, sistemli v\u0259 kompleks xarakter da\u015f\u0131y\u0131r. Bel\u0259 ki, manat\u0131n devalvasiyas\u0131, pul-kredit, maliyy\u0259 siyas\u0259tinin v\u0259 \u00fcmumilikd\u0259 \u00f6lk\u0259nin iqtisadi sisteminin idar\u0259edilm\u0259si v\u0259 t\u0259nziml\u0259nm\u0259si \u00fc\u00e7\u00fcn t\u0259l\u0259b olunan \u00f6lk\u0259nin strateji valyuta ehtiyyatlar\u0131n\u0131n h\u0259cminin k\u0259skin \u015f\u0259kild\u0259 azalmas\u0131, xarici geosiyasi v\u0259 qeyri-m\u00fcnbit qlobal bazar konyukturu amill\u0259ri n\u0259tic\u0259sind\u0259 [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":6,"featured_media":40625,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[2],"tags":[],"class_list":["post-40666","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-novosti"],"_links":{"self":[{"href":"http:\/\/unec.edu.az\/ru\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/40666","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"http:\/\/unec.edu.az\/ru\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"http:\/\/unec.edu.az\/ru\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"http:\/\/unec.edu.az\/ru\/wp-json\/wp\/v2\/users\/6"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"http:\/\/unec.edu.az\/ru\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=40666"}],"version-history":[{"count":1,"href":"http:\/\/unec.edu.az\/ru\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/40666\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":40667,"href":"http:\/\/unec.edu.az\/ru\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/40666\/revisions\/40667"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"http:\/\/unec.edu.az\/ru\/wp-json\/wp\/v2\/media\/40625"}],"wp:attachment":[{"href":"http:\/\/unec.edu.az\/ru\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=40666"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"http:\/\/unec.edu.az\/ru\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=40666"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"http:\/\/unec.edu.az\/ru\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=40666"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}