Dünyanın müxtəlif ölkələri Sİ-in tənzimlənməsinə fərqli yanaşırlar. Bəziləri geniş çərçivələr yaradır, digərləri isə hələ strategiyalarını formalaşdırır.
AVROPA İTTİFAQI. Avropa İttifaqı Sİ tənzimlənməsində qabaqcıl hesab olunur. 2021-ci ilin aprelində Avropa Komissiyası Süni İntellekt Aktını təklif etdi. Bu akt Sİ tətbiqlərini risk səviyyələrinə görə (minimaldan qəbuledilməzə qədər) təsnif edir və xüsusilə səhiyyə və hüquq-mühafizə sahələrində yüksək riskli sistemlər üçün ciddi qaydalar müəyyən edir. Məqsəd Sİ-in təhlükəsiz olmasını, fundamental hüquqlara hörmət etməsini və Avropa dəyərlərinə uyğun fəaliyyət göstərməsini təmin etməkdir. Bu o deməkdir ki, Sİ sistemləri şəffaf və hesabatlı olmalıdır.
ABŞ. ABŞ-da isə Sİ üçün vahid federal qanun yoxdur. Bunun əvəzinə müxtəlif federal qurumlar və ştatlar öz qaydalarını tətbiq edir. Məsələn, Kaliforniyada ciddi məxfilik qanunları mövcuddur, digər ştatlar isə avtomatlaşdırılmış nəqliyyat kimi sahələrdə Sİ-i necə tənzimləməyi araşdırır. ABŞ hökuməti eyni zamanda innovasiyanı təşviq etməklə yanaşı təhlükəsizlik və etibarlılığı qorumağa yönəlmiş prinsiplər də irəli sürür.
ÇİN. Çin Sİ sahəsində sürətlə inkişaf edir və bu texnologiyaya böyük sərmayə qoyur. 2017-ci ildə qəbul edilmiş “Yeni Nəsil Süni İntellekt İnkişaf Planı” ilə Çin 2030-cu ilə qədər Sİ sahəsində qlobal lider olmağı hədəfləyir.
Lakin Çinin yanaşması fərqlidir. Dövlət Sİ üzərində ciddi nəzarət həyata keçirir və texnologiyanı tez-tez müşahidə və məlumat toplama məqsədilə istifadə edir. Bu isə məxfilik ilə bağlı ciddi suallar yaradır.
Sİ TƏNZİMLƏNMƏSİNDƏ ÇƏTİNLİKLƏR. Sİ-i tənzimləmək asan deyil. Əsas problemlərdən biri onun çox sürətlə inkişaf etməsidir və buna görə qanunvericilik çox vaxt texnologiyanın arxasınca çatmaqda çətinlik çəkir. Digər problem isə etik yanaşmalarda fikir ayrılığıdır. Müxtəlif ölkələrin və cəmiyyətlərin dəyərləri fərqlidir, bu da universal qaydaların yaradılmasını çətinləşdirir. Bundan əlavə, hökumətlər, şirkətlər və alimlər arasında əməkdaşlıq vacibdir. Effektiv tənzimləmə üçün texnologiyanı dərindən başa düşmək lazımdır.
Sİ TƏNZİMLƏMƏSİNİN GƏLƏCƏYİ. Gələcəkdə Sİ tənzimlənməsi daha çox qlobal əməkdaşlıq tələb edir. Sİ sərhəd tanımadığı üçün ölkələrin ortaq standartlar yaratması qaçılmaz görünür. Bu, iqlim dəyişikliyi və ya beynəlxalq ticarət sahəsindəki razılaşmalara bənzər çərçivələrin yaranmasına səbəb ola bilər. Eyni zamanda cəmiyyətin rolu da artacaq. İnsanların məlumatlı olması və müzakirələrə qoşulması daha ədalətli və effektiv siyasətlərin formalaşmasına kömək edəcək. “Sİ üçün qaydaları kim müəyyən edir?” sualına cavab vermək sadə deyil – bu, çoxşaxəli və davamlı inkişaf edən bir prosesdir. Məqsəd innovasiyanı təşviq etməklə yanaşı təhlükəsizlik və etik prinsipləri qorumaqdır. Görünən budur ku, Sİ həyatımızı köklü şəkildə dəyişə bilər, lakin onun necə formalaşacağı insanların əlindədir. Sİ-n insanlığa fayda verən istiqamətdə inkişafı təmin edilə bilər. Bir sözlə, bu yol hələ yeni başlayır və düzgün yanaşma ilə Sİ-i hamı üçün faydalı bir gücə çevirmək mümkündür!